Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde çalışmalarını sürdüren Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu, çocuk adalet sisteminde köklü değişiklikler içeren yeni bir model üzerinde çalışıyor. Hazırlanan raporun, çocuk adaletine yönelik müstakil bir kanun teklifine temel oluşturması bekleniyor.
Yeni düzenleme kapsamında, cezai ehliyet yaşının 10’a indirilmesi ve özellikle cinayet ile cinsel saldırı gibi ağır suçlarda çocuk failler için daha ağır ve indirimsiz cezaların uygulanması gündemde. Buna göre, bu yaş grubundaki çocuklara doğrudan hapis cezası verilmesi yerine kademeli yaptırım modeli uygulanması planlanıyor.
Ailelere de sorumluluk getirilecek
Hazırlanan modelde ailelerin sorumluluğu da artırılıyor. On altı yaşın altındaki bir çocuğun suça karışması durumunda mahkemeler, ebeveynlere çeşitli yükümlülükler getirebilecek.
Bu kapsamda ailelerin, çocukların denetimini sağlaması, belirli saatlerde evde bulunmasını takip etmesi ve rehabilitasyon süreçlerine katılım göstermesi gibi sorumluluklar gündeme gelecek. Yükümlülüklere uymayan ailelere ise idari para cezası ve bazı durumlarda hapis cezası uygulanması da değerlendiriliyor.
Ağır suçlarda indirim uygulanmayabilir
Yeni yaklaşımda özellikle cana kast, cinayet ve tecavüz gibi ağır suçlarda çocuk faillerin cezalarının yetişkinler gibi uygulanması veya en azından indirimlerden yararlandırılmaması planlanıyor. Böylece ağır suçlarda “çocuk” olmanın otomatik bir ceza indirimi sebebi olmaması hedefleniyor.
Ayrıca mala zarar verme, hırsızlık ve gasp gibi suçları çocuklar üzerinden örgütlü şekilde işleyen kişilere yönelik cezaların da ağırlaştırılması planlanıyor. İhmali bulunan ailelerin de cezasız kalmaması öngörülüyor.
Modelde ayrıca, çocukların mahkemeye çıkmadan önce rehabilitasyon süreçlerine dahil edilmesini amaçlayan “diversiyon” benzeri uygulamaların devreye alınması hedefleniyor. Bu süreçte çocukların mağdurdan özür dilemesi, zararı karşılaması, eğitim programlarına katılması ve topluma kazandırılması amaçlanıyor.
Araştırma dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu
TBMM Komisyonu tarafından 607 tutuklu ve hükümlü çocukla yapılan “Suça Sürüklenen Çocuk Profili Araştırması” ise önemli veriler ortaya koydu. Araştırmaya katılan çocukların yüzde 60’ı, işledikleri suçun kanuni sonuçlarını önceden bilselerdi bu suçu işlemeyeceklerini ifade etti.
Çalışmada, suça sürüklenen çocukların önemli bir bölümünün eğitimden koptuğu ve riskli sosyal çevrelerde bulunduğu belirlendi. Ankete katılan çocukların yüzde 51,1’inin okulu bıraktığı, yaklaşık yarısının ise hiç okula devam etmediği tespit edildi.
Araştırmaya göre çocukların yüzde 40’ı hayatlarında en az bir kez ev dışında fiziksel şiddete maruz kaldığını, yüzde 26,9’u ise silah ya da bıçakla tehdit edildiğini belirtti. Raporda ayrıca çocukların yaklaşık yüzde 10’unun cinsel şiddet tecrübesi yaşadığı da yer aldı.