İran, ABD-İsrail Savaşında 18. Gün: Kapsamlı Güncelleme ve Analiz
17 Mart 2026 itibarıyla, İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaşın 18. gününe giriyoruz. Bu çatışma, 28 Şubat 2026'da ABD ve İsrail'in İran'a yönelik sürpriz hava saldırılarıyla başladı ve hızla bölgesel bir krize dönüştü. Savaşın kökeni, İran'ın nükleer programına yönelik uzun süredir artan gerilimlere dayanıyor; ancak tetikleyici olay, ABD Başkanı Donald Trump'ın "rejim değişikliği" hedefiyle başlattığı "Operation Epic Fury" operasyonu oldu. Bu operasyon, İran'ın Yüce Lideri Ali Khamenei'nin ve üst düzey yetkililerin öldürülmesiyle sonuçlandı, bu da İran'ı misillemeye sevk etti. Savaşın ilk günlerinden itibaren, İran Hürmüz Boğazı'nı kapattı, bu da küresel petrol fiyatlarını %50'den fazla artırdı ve dünya ekonomisini sarsıntıya uğrattı. Şu ana kadar tahmini kayıplar: İran'da 1.300-2.000 sivil ve askeri ölüm, İsrail'de 100'den fazla, Lübnan'da 600+, ABD askeri kayıpları ise 8 olarak rapor edildi. Toplamda 3.000'den fazla ölüm ve milyonlarca yerinden edilmiş insan var. Savaş, hava hakimiyeti mücadelesi, füze saldırıları ve vekil güçler üzerinden yayılıyor; ancak kara harekatı sınırlı kaldı.
- günde, çatışma yoğunluğunu koruyor. ABD ve İsrail, İran'ın hava savunma sistemlerini %70 oranında imha ettiğini iddia ederken, İran asimetrik saldırılarla (füze, drone ve siber) yanıt veriyor. Gece boyunca Tahran'ın batı banliyölerinde ve Esfahan'da patlamalar rapor edildi; bunlar ABD B-2 bombardıman uçaklarının yeraltı sığınaklarına yönelik saldırıları olarak doğrulandı. İran devlet medyası, bu saldırıların "sivil altyapıyı" vurduğunu ve Tahran'da elektrik kesintilerine yol açtığını belirtti. Aynı zamanda, Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta İsrail'in Hizbullah hedeflerine yönelik bombardımanı devam etti; bir bina iki kez vuruldu ve enkaz altında kalanlar için kurtarma çalışmaları sürüyor. Küresel olarak, petrol fiyatları varil başına 120 dolara yaklaştı, Avrupa'da gaz fiyatları %40 arttı ve ABD Kongresi ek 50 milyar dolarlık askeri harcama talebini tartışıyor. Trump, Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada, "İran'ın direnişi kırılıyor, ancak son dalga henüz gelmedi" dedi, bu da operasyonun 4-5 hafta süreceğini tekrarladı.
Şimdi, sorunun odak noktalarına detaylı bakalım: Savaşta neler oluyor, İsrail Tahran ve Beyrut'a bomba mı attı, ve hangi ülkeler katıldı?
Savaşta Neler Oluyor? Güncel Gelişmeler
Savaşın 18. günü, hava ve füze savaşının zirvesinde geçiyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), son 72 saatte 200'den fazla İran hedefini vurduğunu açıkladı; bunlar arasında IRGC (Devrim Muhafızları) üsleri, füze fırlatma rampaları ve nükleer tesisler (Natanz ve Fordow) yer alıyor. B-2 bombardıman uçakları, bunker-buster bombalarıyla yeraltı hedeflerini imha etti, bu da sınırlı radyasyon sızıntılarına neden oldu – IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı) bunu izliyor. İran'ın yanıtı ise balistik füzelerle yoğunlaşıyor: Son 24 saatte İsrail'e 10 saldırı dalgası düzenlendi, Tel Aviv ve güney bölgeleri hedef alındı. İran'ın füze stoğu %60 azalsa da, drone ve roket saldırıları devam ediyor; örneğin, Hizbullah'ın İsrail'e yönelik 34 saldırı dalgası (roket ve UAV) rapor edildi, bu da toplamda 485 dalgaya ulaştı.
Deniz cephesi kritik: Hürmüz Boğazı'nda İran'ın deniz mayınları döşediği iddiaları doğrulandı; ABD, 16 mayın döşeme aracını imha etti. Üç kargo gemisi vuruldu, bir ABD tankerı Basra açıklarında yandı. Petrol akışı %90 azaldı, bu da Asya'da yakıt paniğine yol açtı. Kara cephesinde, İsrail Lübnan'ın güneyine (Litani Nehri'nin güneyi) büyük bir kara harekatı hazırlıyor; 70.000 yedek asker çağrıldı. İran, Irak üzerinden ABD elçiliğine drone saldırısı düzenledi, Bağdat'ta dumanlar yükseldi. Siber alanda, İran'ın ABD enerji altyapısına saldırıları rapor edildi, ancak detaylar sınırlı. Ekonomik etki: OPEC+ üretimi artırdı, ancak gaz fiyatları ABD'de galon başına 2.98 dolara çıktı, 50 sentlik artış bekleniyor. Uçuşlar iptal: Dubai Havalimanı'nda %70 kesinti, İran semalarında sıfır trafik.
Siyasi olarak, İran'ın yeni Yüce Lideri Mojtaba Khamenei (Ali Khamenei'nin oğlu), "düşmana karşı direniş" çağrısı yaptı, ancak Trump bunu "kabul edilemez" buldu ve rejim değişikliğinde ABD'nin rolü olacağını belirtti. Arabuluculuk girişimleri (Umman ve Mısır) reddedildi; Reuters'e göre, ne İran ne ABD ateşkes için hazır. İç politikada, ABD Senatosu savaş yetkilerini tartışıyor, ancak veto edilemez. Protestolar: Pakistan'da ABD konsolosluğuna saldırı 9 ölü, İran'da Meşhed'de bastırılan gösteriler.
İsrail Tahran ve Beyrut'a Bomba mı Attı?
Evet, İsrail hem Tahran hem Beyrut'a saldırılar düzenledi ve bunlar savaşın başından beri devam ediyor. Tahran'a yönelik saldırılar: 13 Mart'ta (savaşın 14. günü) İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Tahran'da "terör rejiminin altyapısına" yönelik yeni bir dalga başlattı; bunlar arasında Basij karargahı, füze fırlatıcıları ve lojistik tesisler vuruldu. 16 Mart raporlarına göre, Tahran'ın batısında büyük patlamalar meydana geldi, bunlar ABD ile koordineliydi. İran devlet medyası, Azadi Spor Kompleksi'nin vurulduğunu doğruladı, bunu "uluslararası hukuk ihlali" olarak nitelendirdi. Tahran sakinleri şehri terk ediyor; bir otoyol kuzeye tek yön yapıldı. Toplamda, İsrail Tahran'a 500'den fazla hedef vurdu, bu da elektrik kesintilerine ve sivil ölümlere yol açtı.
Beyrut'a saldırılar: Savaşın 3. gününden beri Hizbullah'ın katılımıyla yoğunlaştı. 11 Mart'ta (12. gün) Beyrut'un güney banliyölerinde patlamalar yaşandı; İsrail, 115 hedefi vurdu, bunlar arasında Hizbullah'ın kullandığı konutlar vardı. 13 Mart'ta bir bina iki kez vuruldu, enkaz altında kalanlar için kurtarma sürüyor. Lübnan Sağlık Bakanlığı, son saldırılarda 77 ölü ve 500 yaralı rapor etti; toplamda 600'den fazla ölüm, 800.000 yerinden edilmiş. İsrail, bunu "Hizbullah altyapısını yok etmek" için gerekçelendirdi, ancak Lübnan hükümeti bunu kınadı. Hizbullah, misilleme olarak İsrail'e roket attı, Tel Aviv'i vurdu.
Bu saldırılar, savaşın yayılmasını gösteriyor: Tahran saldırıları İran'ın kalbini hedeflerken, Beyrut'takiler vekil güçleri (Hizbullah) zayıflatmayı amaçlıyor. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, bunları "yasadışı" buldu, ancak ABD ve İsrail "kendini savunma" diyor.
Hangi Ülkeler Savaşa Katıldı?
Savaş, doğrudan ve dolaylı katılımlarla yayıldı. Doğrudan katılanlar:
- ABD: Ana saldırgan; hava ve deniz saldırıları, 50.000 asker, 200 savaş uçağı, 400 Tomahawk füzesi kullandı. Amaç: Rejim değişikliği ve nükleer tehditleri yok etmek. Kayıplar: 8 asker, üs saldırıları.
- İsrail: ABD ile koordineli hava saldırıları; Tahran, Beyrut ve Hizbullah hedefleri. 70.000 yedek asker, Lübnan'a kara harekatı hazırlığı. Kayıplar: 100+ sivil, füze saldırıları.
- İran: Savunma ve misilleme; balistik füzeler, drone'lar, Hürmüz kapatma. Hizbullah ve Irak milisleri üzerinden vekil savaş. Kayıplar: 1.300-2.000, liderler öldü.
- Lübnan (Hizbullah): 2 Mart'ta katıldı; İsrail'e roket ve drone saldırıları. İsrail'in bombardımanına maruz kaldı.
Dolaylı/vurulan ülkeler:
-
Körfez Ülkeleri (Bahreyn, Kuveyt, Katar, BAE): İran'ın füze/drone hedefi; ABD üsleri vuruldu. BAE 131 drone'u engelledi, Kuveyt'te yangınlar. Yatırımlarını ABD'den çekmeyi tartışıyorlar.
- Suudi Arabistan: Hava savunmasıyla İran drone'larını engelliyor; üsler hedef.
- Azerbaycan: İran drone'ları havaalanı ve okulu vurdu; savaşa girmeyi tehdit etti.
- Irak: ABD elçiliği drone saldırısına uğradı; İran destekli milisler aktif.
Destek verenler:
-
İngiltere: Katar'a 4 Typhoon uçağı, Kıbrıs'a HMS Dragon gönderdi (drone saldırısı gecikti).
- Fransa: Bölgeye güçlü gemiler yolladı.
- Ukrayna: İran drone'larına karşı uzman gönderdi.
- Pakistan: ABD konsolosluğuna protesto saldırıları, Afganistan'la çatışma arttı.
Karşı tarafta: Çin ve Rusya İran'ı destekliyor; Çin yuan talebiyle doları hedefliyor, Rusya petrol kazancıyla faydalanıyor. AB, ateşkes çağrısı yapıyor ama askeri yok.