SGK’nın 2021-2025 yılları arasında yaptığı denetimlerde 560 bin 540 kişi sahte sigortalı olarak tespit edilmiştir. Bu kişilerden 12 bin 209’unun emekliliği iptal edilmiştir (4/a SSK kapsamında 9 bin 304 kişi, 4/b Bağ-Kur kapsamında 2 bin 905 kişi). Sosyal medyada dolaşan “650 bin kişinin emekliliği iptal edildi” iddiaları gerçeği yansıtmamaktadır; bu rakam sahte sigortalı tespit edilen toplam kişiyi ifade eder, emeklilik iptali sayısı çok daha düşüktür. İptaller genellikle prim günleri emeklilik için yeterli olmayan kişilerin, tanıdık veya naylon şirketler üzerinden sahte sigorta yaptırarak emekli olmaya çalışması sonucu gerçekleşir.
Emekliliği iptal edilen kişilerin ortak özellikleri şunlardır:
- Fiilen çalışmadığı halde bir iş yerinde sigortalı gösterilenler.
- Tabela şirketi (gerçek faaliyeti olmayan) üzerinden prim yatırılanlar.
- Sahte sağlık raporuyla malullük veya erken emeklilik hakkı elde edenler.
- Kendi şirketinde 4/a (SSK) kapsamında kendini sigortalı gösteren bazı şirket ortakları (bu da usulsüz kabul edilir).
- Hamilelik döneminde veya kısa süreli avantaj için sigorta yaptıranlar.
- Bağ-Kur emeklisiyken daha yüksek maaş için SSK’lı gösterilenler.
SGK, sahte sigortalılık tespit ettiğinde öncelikle ilgili prim günlerini silmektedir. Eğer silinen günler emeklilik için gereken prim gün sayısının altına düşerse emeklilik hakkı tamamen iptal olur. İptal durumunda daha önce ödenen emekli maaşları ve sağlık harcamaları yasal faiziyle birlikte geri istenmektedir. Ayrıca e-Devlet hizmet dökümünde “K” (kontrollü), “Ş” (şüpheli) ve özellikle “S” (sahte) kodları görünmesi durumunda durum kritik hale gelir.
Sahte sigorta yaptırmanın cezaları oldukça ağırdır ve hem sigortalı hem de işveren açısından uygulanır:
- İdari para cezası: İşverene, her sahte sigortalı ve her ay için asgari ücret tutarında (2026 brüt asgari ücret üzerinden) idari para cezası kesilir. Yarım asgari ücret defter geçersizliği + yarım asgari ücret bordro geçersizliği şeklinde uygulanır.
- Primlerin iadesi: Sahte sigortalılıkla ödenen primler SGK tarafından gelir kaydedilir ve iade edilmez.
- Cezai yaptırım: Resmi belgede sahtecilik (TCK 204, 206, 207) suçları kapsamında işveren ve ilgili kişiler hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulur. Bu suçlar için 3 aydan 8 yıla kadar hapis cezası öngörülür. Bazı durumlarda nitelikli dolandırıcılık suçu da gündeme gelebilir.
- Ek yaptırımlar: İşverene ayrıca teşvik ve desteklerin geri ödenmesi, kayıt dışı istihdam cezaları ve hapis talepli adli süreçler uygulanabilir. SGK 2026’da sahte sigorta ve kayıt dışı istihdama karşı 4,1 milyar TL’yi aşan idari para cezası kesmiştir.
Sahte sigortalılık tespiti sonrası emeklilik iptal edilen kişiler, kalan gerçek prim günleriyle yeniden emeklilik hakkı için başvurabilir ancak sahte günler silindiği için çoğu durumda prim eksiği oluşur ve emeklilik yaşı veya şartları yeniden hesaplanır. SGK, bu süreçte tebligat göndererek kişileri bilgilendirir ve itiraz hakkı tanır.
Sonuç olarak, sahte sigortalılık hem emekliliği riske atan hem de ağır idari ve cezai yaptırımlara yol açan ciddi bir suçtur. SGK’nın dijital denetimleri sayesinde bu tür usulsüzlükler giderek daha hızlı ortaya çıkarılmaktadır. Emekli olan veya emeklilik sürecinde olan vatandaşların e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini düzenli kontrol etmeleri, şüpheli durumlarda il/ilçe SGK müdürlüklerine başvurarak durumlarını netleştirmeleri önemlidir. Resmi olmayan duyumlara değil, SGK’nın açıklamalarına ve e-Devlet verilerine güvenmek en doğru yaklaşımdır.