Gıdalar nasıl zehirli hale geliyor?
Temiz olmayan su veya kontamine yiyecekler, bakteri–virüs–parazit bulaşı ve yanlış saklama koşulları, gıdaları kısa sürede tehlikeli hale getirebiliyor. Özellikle:
- Yeterince pişirilmeyen yemekler
- Aynı ekipmanda çiğ ve pişmiş ürünlerin hazırlanması
- Uygun sıcaklıkta saklanmayan yiyecekler
- Hayvan ve böcek teması
- Son tüketim tarihi geçmiş ürünler
gıda zehirlenmesi riskini artırıyor.
En riskli gıdalar
Uzmanlara göre zehirlenme vakalarında en sık dikkat çeken ürünler:
- Tavuk ve diğer kümes hayvanları
- Kabuklu deniz ürünleri
- Çiğ tüketilen salatalar ve yeşillikler (mikropların en hızlı tutunduğu gıdalar arasında)
- Az pişmiş kıyma ürünleri
- Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri
Yaz aylarında sıcaklıkların yükselmesiyle bakteriler daha hızlı çoğaldığından risk katlanıyor. Özellikle mangal ürünlerinde ve çiğ–pişmiş gıdaların bir arada bulunduğu ortamlarda “çapraz bulaşma” sık görülüyor.
Belirtiler neler?
Zehirlenme sonrası en yaygın belirtiler:
- İshal
- Bulantı ve kusma
- Şiddetli karın ağrısı
- Ateş ve halsizlik
Bazı bakteri türlerinde belirtiler birkaç gün sonra ortaya çıkabiliyor.
Zehirlenmeden korunmak için altın kurallar
Gıda güvenliği uzmanlarının sık sık tekrarladığı temel öneriler şöyle:
- Et ve yumurtayı tamamen pişirin.
- Çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı tutun.
- Ayrı kesme tahtası ve temiz ekipman kullanın.
- Ellerinizi yemekten önce mutlaka yıkayın.
- Bozulabilir gıdaları 5°C’nin altında saklayın.
Zehirlenme durumunda ne yapmalı?
Hafif zehirlenmelerde evde uygulanabilecek destekleyici yöntemler:
- Bol su ve sıvı tüketimi
- Muz, pirinç, elma püresi, tost gibi hafif gıdalar
- Probiyotik takviyeleri
- Zencefil veya nane çayı
- Dinlenme
Belirtiler şiddetliyse, kanlı ishal varsa, ateş düşmüyorsa veya çocuk–hamile–yaşlı kişilerde görülüyorsa acilen sağlık kuruluşuna başvurulmalı.