İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle kalıcı sağlık sorunu yaşayan çalışanları ilgilendiren önemli bir sosyal güvenlik hakkı yeniden gündeme geldi. Mevzuatta “sürekli iş göremezlik geliri” olarak geçen ödeme, meslekte kazanma gücünü belirli oranda kaybeden sigortalılara bağlanıyor.
SGK’nın açıklamasına göre sürekli iş göremezlik geliri, iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücü en az yüzde 10 oranında azaldığı Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilen sigortalılara veriliyor. Bu haktan yararlanmak için emeklilikte olduğu gibi yaş, uzun sigortalılık süresi veya belirli bir prim günü şartı aranmıyor.
Yüzde 10’un Altında Gelir Bağlanmıyor
Sürekli iş göremezlik geliri için en önemli şart, sağlık kaybının SGK Sağlık Kurulu tarafından en az yüzde 10 olarak belirlenmesi. Yetkili sağlık kuruluşlarınca hazırlanan raporlar, Kurum Sağlık Kurulu tarafından değerlendiriliyor.
Meslekte kazanma gücü kayıp oranı yüzde 10’un altında kalırsa sürekli gelir bağlanmıyor. Kayıp oranının yükselmesi ise sigortalıya ödenecek gelirin miktarını etkiliyor.
Çalışmaya Devam Edenler de Yararlanabiliyor
Sürekli iş göremezlik geliri bir emekli aylığı değil, iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından doğan ayrı bir hak olarak uygulanıyor. Bu nedenle gelir bağlanan kişinin işinden ayrılması gerekmiyor. Şartları taşıyan sigortalı, çalışmaya devam ederken de bu geliri alabiliyor.
Emekli olduktan sonra sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışan kişilerin de geçirdikleri iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle şartları sağlamaları halinde bu haktan yararlanması mümkün olabiliyor.
Gelir Miktarı Nasıl Hesaplanıyor?
Bağlanacak tutar; sigortalının prime esas kazancı, iş göremezlik derecesi ve sürekli bakıma muhtaç olup olmadığı gibi unsurlara göre hesaplanıyor.
Sürekli tam iş göremezlik durumunda hesaplanan aylık kazancın yüzde 70’i üzerinden gelir belirleniyor. Kısmi iş göremezlikte ise bu tutar, tespit edilen iş göremezlik oranına göre uygulanıyor. Başkasının sürekli bakımına muhtaç olan sigortalılarda gelir bağlama oranı daha yüksek hesaplanabiliyor.
İşe başladığı ilk gün iş kazası geçiren çalışanlar da sigorta kapsamında korunuyor. Bu durumda gelir hesabında aynı veya benzer işte çalışan emsal sigortalıların kazançları dikkate alınabiliyor.
Bağ-Kur’lular İçin Borç Şartı
4/B, yani Bağ-Kur kapsamında çalışanların iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan parasal haklardan yararlanabilmeleri için prim ve genel sağlık sigortası borçlarına ilişkin ayrıca şartlar bulunuyor. Bu nedenle Bağ-Kur’luların başvuru öncesinde SGK borç durumlarını kontrol etmeleri gerekiyor.
Vefat Halinde Aileye de Hak Sağlanıyor
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu sigortalının hayatını kaybetmesi halinde hak sahiplerine ölüm geliri bağlanabiliyor. Bu gelir için yaş, sigortalılık süresi veya belirli bir prim ödeme gün sayısı şartı bulunmuyor. Sigortalının işe başladığı ilk gün geçirdiği iş kazası sonucu yaşamını yitirmesi halinde dahi ailesine ölüm geliri bağlanması mümkün.
Şartların oluşması halinde aileye cenaze ödeneği ve mevzuatta yer alan diğer haklar da sağlanabiliyor.
Sürekli iş göremezlik geliri almak isteyenlerin sağlık raporları ve iş kazası veya meslek hastalığına ilişkin belgelerle SGK il müdürlükleri ya da sosyal güvenlik merkezlerine başvurması gerekiyor. Nihai karar, raporların SGK Sağlık Kurulu tarafından değerlendirilmesinin ardından veriliyor.