Tarım ve Orman Bakanlığı, bölgedeki jeopolitik gelişmeler ve artan savaş riski nedeniyle tarımsal üretimde arz güvenliğini sağlamak amacıyla önemli bir karar aldı. Bakanlık tarafından 81 il valiliğine gönderilen genelge ile 2016 yılından bu yana yasak olan amonyum nitrat gübresinin tarımda kullanılmasına yeniden izin verildi.
Bilindiği üzere amonyum nitrat gübresi, el yapımı patlayıcıların üretiminde kullanılabileceği endişesi nedeniyle 8 Haziran 2016 tarihinde satış ve sevkiyatı durdurulan nitratlı gübreler arasında yer alıyordu. Alınan yeni kararla birlikte, özellikle kuru tarım yapılan bölgelerde bitkilerin azot ihtiyacını karşılamada önemli rol oynayan bu gübre yeniden üreticilerin kullanımına sunulacak.
Savaş Riski Tarım Tedbirlerini Hızlandırdı
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın aldığı kararın arkasında, Orta Doğu’da artan gerilim ve özellikle İran’a yönelik saldırılar sonrası oluşan belirsizlikler bulunuyor. Bakanlık kaynaklarına göre, bu gelişmeler küresel gübre piyasasında fiyat artışlarına yol açarken, Türkiye de tarımsal üretimin aksamaması için önlemlerini artırdı.
Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan belirsizlikler, dünya gübre ticareti açısından kritik öneme sahip bir geçiş noktası olması nedeniyle yakından takip ediliyor. Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu boğazdan aynı zamanda üre gübresinin yüzde 25-35’i, amonyağın yüzde 25-30’u ve fosfatlı gübrenin önemli bir bölümü taşınıyor.
Gübre Stokları Güçlendirildi
Bakanlık, savaş riskinin ortaya çıktığı ilk andan itibaren sektör temsilcileriyle koordineli bir çalışma yürüttü. Türkiye’de tarımsal üretim ve sanayide kullanılmak üzere özel sektör tarafından gübre ve gübre ham maddesi tedariki yapılarak stokların yeterli seviyeye ulaştırıldığı bildirildi.
Üre Gübresinde Gümrük Vergisi Sıfırlandı
Gübre fiyatlarındaki artışın çiftçilere yansımaması için yeni ekonomik tedbirler de devreye alındı. Bu kapsamda, alternatif ülkelerden daha uygun fiyatla üre gübresi temin edilmesi amacıyla yüzde 6,5 olan gümrük vergisi sıfıra indirildi.
Ayrıca üreticilerin gübreye erişimini kolaylaştırmak amacıyla amonyum nitrat ve kalsiyum amonyum nitrat gübrelerinin ihracatı geçici olarak durduruldu. Böylece söz konusu ürünlerin öncelikle yurt içinde kullanılmasının önü açıldı.
Satışlar Kontrollü Yapılacak
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gönderilen genelgede, amonyum nitrat gübresinin satış ve sevkiyatının 30 Mayıs tarihine kadar yapılacağı belirtildi. Gübre üreticisi ve ithalatçı firmalar tarafından dağıtıcılara yapılacak sevkiyatların Gübre Takip Sistemi (GTS) üzerinden gerçekleştirileceği ifade edildi.
Dağıtıcılar, stok kabul işlemini tamamlamadan çiftçilere satış yapamayacak. Çiftçilere yapılacak satışlarda ise Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtları esas alınacak. ÇKS kaydı bulunmayan ve GTS üzerinden hak edişi olmayan çiftçilere kesinlikle amonyum nitrat gübresi satışı yapılmayacak.
Denetimler Artırılacak
Öte yandan il ve ilçe düzeyinde oluşturulan el yapımı patlayıcı komisyonları tarafından gübre dağıtıcılarına yönelik rutin denetimler gerçekleştirilecek. Kurallara aykırı hareket edenler hakkında Nitrat Azotu İçeren Kimyevi Gübrelerin Satışı, Nakli ve Stok Bildiriminin Kontrolüne Dair Tebliğ kapsamında Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacağı bildirildi.