Yeni Parti Isparta Milletvekili Hikmet Yalım Halıcı, Eğirdir ve Gelendost’ta elma üretiminin geleceğinin güvence altına alınması amacıyla Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle TBMM’ye kapsamlı bir yazılı soru önergesi sundu. Halıcı; artan maliyetler, su kaynaklarındaki azalma, iklim riskleri, depolama ve pazarlama sorunlarına dikkat çekti.
Yeni Parti Isparta Milletvekili Hikmet Yalım Halıcı, Isparta’nın önemli tarımsal ürünlerinden olan Eğirdir ve Gelendost elmasının geleceğine ilişkin sorunları Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşıdı.
Halıcı, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, elma üreticilerinin karşı karşıya olduğu sorunları sıralayarak üretimin sürdürülebilirliği için yeni destek mekanizmalarının hayata geçirilmesini istedi.
Su kaynaklarındaki azalmaya dikkat çekti
Eğirdir ve Gelendost’taki elma üretiminin geleceği açısından iklim değişikliği ve su kaynaklarındaki azalmanın önemli tehditler oluşturduğunu belirten Halıcı, özellikle Eğirdir Gölü’ndeki su kaybının tarımsal sulama açısından ciddi risk yarattığını ifade etti.
Halıcı, su verimliliğini artırmak amacıyla damla sulama, sensörlü sulama ve benzeri modern teknolojilerin yaygınlaştırılması gerektiğini belirterek, üreticilerin bu yatırımlara erişiminin kolaylaştırılmasını istedi.
“İklim riskleri üreticiyi zorluyor”
İlkbahar geç donları, aşırı sıcaklık, kuraklık ve dolu gibi meteorolojik olayların meyve üretiminde önemli kayıplara yol açtığına dikkat çeken Halıcı, tarım sigortalarının üreticiler açısından daha erişilebilir hale getirilmesi gerektiğini söyledi.
Hasar gören üreticilerin yeniden üretime dönebilmesi için desteklerin güçlendirilmesini isteyen Halıcı, tarım sigortalarında prim desteğinin artırılması gerektiğini belirtti.
Artan maliyetler üreticinin gelirini eritiyor
Elma üreticilerinin önemli sorunlarından birinin de artan girdi maliyetleri ile satış fiyatları arasındaki fark olduğunu ifade eden Halıcı; gübre, zirai ilaç, mazot, elektrik, sulama, işçilik, kasa, ambalaj, nakliye ve soğuk hava depolama giderlerindeki artışın üreticinin gelirini önemli ölçüde azalttığını kaydetti.
Üreticilerin hasat döneminde ürünlerini düşük fiyatlardan satmak zorunda kalmasının borçluluğu artırdığına dikkat çeken Halıcı, özellikle soğuk hava depolarının enerji maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini vurguladı.
Soğuk hava depoları için destek istedi
Halıcı, Bakan Yumaklı’ya Eğirdir ve Gelendost’taki soğuk hava depolarının toplam kapasitesini ve bu kapasitenin ne kadarının üretici kooperatifleri tarafından işletildiğini sordu.
Soğuk hava depolarına özel enerji desteği veya yenilenebilir enerji yatırımlarına yönelik teşvik sağlanıp sağlanmayacağını da gündeme getiren Halıcı, üreticinin ürününü hasat döneminde düşük fiyattan satmak yerine depolayarak yıl boyunca daha uygun koşullarda pazarlamasının önemine dikkat çekti.
“Elma daha fazla katma değer üretmeli”
Eğirdir ve Gelendost elmasının yalnızca tarımsal bir ürün olmadığını, aynı zamanda Isparta’nın ekonomik ve kültürel değerlerinden biri olduğunu belirten Halıcı; markalaşma, coğrafi işaret, kalite ve izlenebilirlik standartları ile doğrudan ihracat kanallarının geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Elmanın meyve suyu, kurutulmuş elma ve sirke gibi işlenmiş ürünlere dönüştürülmesinin üreticiye bırakılan katma değeri artırabileceğini belirten Halıcı, bölgede işleme tesislerinin kurulmasına yönelik özel teşvik programı bulunup bulunmadığını da Bakanlığa sordu.
“Üretici kazanmazsa gençler tarımdan uzaklaşır”
Halıcı, Isparta’daki elma üretiminin yalnızca rekolte üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek; üretim maliyetleri, üretici geliri, su kaynaklarının sürdürülebilirliği, iklim riskleri, depolama kapasitesi, pazarlama, ihracat, işleme sanayisi ve üretici örgütlenmesinin birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
Halıcı, “Üretici emeğinin karşılığını alamazsa üretimden vazgeçer, gençler tarımdan uzaklaşır” değerlendirmesinde bulunarak, üreticinin gelirini artıran, su kaynaklarını koruyan, iklim risklerine karşı güvence sağlayan ve elmaya daha fazla katma değer kazandıran politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Bakanlığa 10 soru yöneltti
Halıcı'nın Bakan Yumaklı'nın yanıtlamasını istediği başlıca sorular şöyle:
Eğirdir ve Gelendost’ta 2023-2026 yılları arasında elma üretim alanı ve üretim miktarı ne kadar oldu?
2023-2026 döneminde kilogram başına elma üretim maliyeti ne kadar?
Üreticinin satış fiyatı ile büyükşehirlerdeki ortalama perakende fiyatı arasındaki fark ne kadar?
Bölgedeki soğuk hava depolarının toplam kapasitesi ve kooperatiflerin işlettiği kapasite ne kadar?
Soğuk hava depolarına enerji veya yenilenebilir enerji yatırım desteği sağlanacak mı?
2023-2025 döneminde Isparta ve Türkiye’nin elma ihracat miktarı ve geliri ne kadar oldu?
Eğirdir ve Gelendost elmasının marka değerinin artırılması için özel bir program bulunuyor mu?
Bölgede elma işleme tesislerinin kurulmasına yönelik özel teşvik planlanıyor mu?
Son beş yılda üretici kooperatiflerine pazarlama, paketleme, depolama ve ihracat için ne kadar kamu desteği verildi?
Eğirdir Gölü’ndeki su kaybı dikkate alınarak su verimliliği teknolojileri için üreticilere ilave hibe verilecek mi?