TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu, yükseköğretim sisteminde kapsamlı değişiklikler öngören kanun teklifini kabul etti. Teklifte öğrenci affından akademik etik ihlallerine, üniversitelerin idari yapısından emekli öğretim üyelerinin çalışma süresine kadar birçok düzenleme yer aldı.
Düzenlemeye göre, yükseköğretim kurumlarında hazırlık, ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim görürken herhangi bir nedenle ilişiği kesilenler ile bir programa kayıt hakkı kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 4 ay içinde başvurmaları halinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında yeniden öğrenimlerine başlayabilecek. Ancak daha önce aynı kapsamda tanınan haklardan yararlanmamış olma şartı aranacak.
Kimler Aftan Yararlanamayacak?
Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından hüküm giyenler düzenleme dışında tutulacak. Sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler ile terör örgütleriyle üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat gerekçesiyle ilişiği kesilenler de öğrenci affından yararlanamayacak.
Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki harp okulları ve astsubay meslek yüksekokulları da düzenleme kapsamına alınmayacak.
Askerlik Ertelemesi ve Yatay Geçiş Hakkı
Yeniden üniversiteye dönen öğrencilerin askerlik erteleme işlemleri mevcut mevzuata göre yapılacak. Halen askerlik görevini yapanlar ise terhislerinden sonraki 2 ay içinde başvurarak bu haktan yararlanabilecek.
Öğrenciler, YKS veya ÖSYS puanlarının yeterli olması halinde aynı ya da farklı bir diploma programına yatay geçiş talebinde bulunabilecek. Ayrıca aftan yararlanarak öğrenci statüsü kazananlara Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerindeki eşdeğer açıköğretim programlarına geçiş imkânı sağlanacak.
Son Sınıf Öğrencilerine Ek Hak
Azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine, mezuniyet için başaramadıkları veya alamadıkları dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek. Uygulamalı eğitim veya intörnlük sürecini tamamlamayan öğrencilere de eğitimlerini tamamlama imkânı sunulacak. Ara sınıf öğrencileri ise bu haktan yararlanamayacak.
Tez ve Makale Yazdıranlara Ağır Yaptırım
Teklifte akademik etik ihlallerine yönelik cezalar da ağırlaştırıldı. Tez, makale, kitap veya proje gibi akademik çalışmaları başkalarına yazdırarak diploma ya da akademik unvan alanların derece ve unvanları geri alınacak, üniversite öğretim mesleğinden çıkarılmaları sağlanacak.
Bu çalışmaları başkaları adına hazırlayan veya aracılık edenlere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Fiilin meslek haline getirilmesi durumunda ceza 20 bin güne kadar çıkabilecek.
Sahte Diploma ve Kaçak Eğitime Hapis Cezası
Türkiye’de mevzuata aykırı şekilde yükseköğretim programı açan veya işletenler hakkında 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. Sahte diploma, mezuniyet belgesi veya sertifika düzenleyenler ise resmi belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılacak.
Emekli Akademisyenlere 75 Yaşına Kadar Çalışma İmkânı
Görevde kalmasında yarar görülen öğretim üyeleri, YÖK kararıyla 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sözleşmelerle çalışmaya devam edebilecek. Teklif ayrıca vakıf üniversitelerine yönelik yeni yaptırımlar, üniversitelerin yurt dışında birim kurabilmesi ve 48 üniversiteye yeni akademik kadro ihdas edilmesi gibi düzenlemeler de içeriyor.