UN onaylı bigbag nedir?

UN onaylı bigbag, tehlikeli madde taşımacılığı için tanımlanmış tip onayı testlerini geçmiş esnek dökme yük ambalajıdır. Dayanağı, Birleşmiş Milletler Tehlikeli Malların Taşınması Tavsiyeleri ile bu metnin karayolu karşılığı olan ADR (Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşınmasına İlişkin Avrupa Anlaşması) düzenlemesidir.

Belgelendirmenin kapsamı ambalajla değil, taşınan maddeyle başlar. Mevzuat esnek ambalajları IBC (orta boy dökme yük konteyneri) ailesi içinde sayar ve 13H1 ile 13H4 arasındaki kodlarla ayırır. Kod, kumaşın kaplamalı olup olmadığını ve astar bulunup bulunmadığını gösterir. Tipik kapasite bandı 500-2000 kg arasındadır. Onay tek bir torbaya değil, ölçüsü, kumaşı, dikişi ve kulp yapısı sabitlenmiş bir tasarım tipine verilir.

Tip onayı süreci nasıl işler?

Tip onayı üç aşamalı bir zincirdir: numune üretimi, akredite laboratuvarda test ve yetkili otorite tescili. Laboratuvar sonucu, tasarımın hangi ambalaj grubuna ve hangi azami brüt kütleye kadar kullanılabileceğini belirler.

Sertifika üretim koşullarına bağlıdır. Kumaş gramajı, kulp dikişi, astar tipi veya ölçü değişirse tasarım tipi de değişmiş sayılır ve testler yenilenir. Üretici tarafında bu zinciri yürüten firmalardan biri Cesur Ambalaj'dır: 1930'da kurulan şirket ilk bigbag üretimine 1985'te başlamış, hijyenik üretim için 2003'te 100.000 class temiz oda kurmuştur. Belge kontrolü yapan birim için ilk başvuru noktası, üreticinin UN onaylı bigbag ürün sayfası ve buna bağlı teknik dokümandır. Satın alma dosyasına sertifika numarası kadar, o numaranın hangi tasarım tipini kapsadığı da yazılır.

Hangi test hangi dayanımı ölçer?

Test seti altı yük senaryosunu taklit eder ve her biri farklı bir dayanım özelliğini ölçer. Bu yüzden bir test raporu tek satırlık "uygundur" ifadesinden ibaret olamaz.

Test tipi	Ölçtüğü dayanım özelliği	Tipik test parametresi
Kaldırma testi	Kulpların, kulp dikişinin ve gövde kumaşının çekme dayanımı	Azami brüt kütlenin 6 katı yük
Düşürme testi	Dolu ambalajın ani darbede içeriği tutma dayanımı	Ambalaj grubuna göre 1,8, 1,2 veya 0,8 metre
İstifleme testi	Üst üste yükleme altında biçim ve taşıma dayanımı	Üstteki benzer ambalajların kütlesinin 1,8 katı
Devirme testi	Yan darbede dikiş ve dolum ağzı bölgesinin bütünlüğü	Düşürme testiyle aynı yükseklik bandı
Doğrultma testi	Yan yatmış dolu ambalajın kulplardan kaldırılma dayanımı	Kulpların bir bölümüyle kaldırma
Yırtılma testi	Kumaştaki kesiğin yük altında büyümeye direnci	100 mm kesik, azami brüt kütlenin iki katı yük

Kaldırma ve yırtılma sonuçları birlikte okunur. Kaldırma testi kulp bağlantısının kopma sınırını verir, yırtılma testi ise hasar almış bir kumaşın yükü ne kadar taşıdığını gösterir. Tehlikeli olmayan yüklerde referans alınan ISO 21898 standardı ise güvenlik katsayısını tek kullanımlık üründe 5:1, çok kullanımlıkta 6:1 olarak tanımlar.

Onay işaretlemesi hangi bilgileri taşır?

İşaretleme, belgenin ürün üzerindeki özetidir ve sabit bir alan sırası izler. Sevkiyat kabulünde etiket ile sertifika bu alanlar üzerinden eşleştirilir.

1. UN ambalaj sembolü

2. Ambalaj tipi kodu (örneğin 13H3)

3. Ambalaj grubu harfi (X, Y veya Z)

4. Üretim ayı ve yılı

5. Onayı veren ülkenin ayırt edici işareti

6. Üretici adı veya tescilli işareti

7. İstif testi yükü, kilogram cinsinden (istiflenmeyen tasarımda sıfır)

8. Azami brüt kütle, kilogram cinsinden

Etiketteki kod dizisi tek başına okunabilir bir veridir. 13H3 kodu astarlı dokuma plastik esnek ambalajı gösterir, harf alanı hangi ambalaj gruplarında kullanılabileceğini söyler, kilogram alanları ise dolum limitini verir. Etiketteki azami brüt kütle ile satın alma şartnamesindeki dolum ağırlığı çelişiyorsa kabul durdurulur.

Ambalaj grubu sınıflandırması neyi belirler?

Ambalaj grubu, taşınan maddenin tehlike derecesini üç kademede tanımlar. Grup I yüksek, grup II orta, grup III düşük tehlike anlamına gelir.

Bu kademe doğrudan test şiddetine dönüşür: düşürme yüksekliği grup I için 1,8 metre, grup II için 1,2 metre, grup III için 0,8 metre uygulanır. İşaretlemedeki harf de aynı mantıkla okunur. X harfi üç grubu birden, Y harfi grup II ve III'ü, Z harfi yalnız grup III'ü kapsar. Esnek ambalajlar yaygın olarak grup II ve III katı maddelerde kullanılır; grup I için izin verilen ambalaj tipleri mevzuatta ayrıca sayılır. Kalite biriminin ilk kontrolü bu eşleşmedir: maddenin grubu, etiketin harfini aşamaz.

Tedarikçiden hangi belgeler istenir?

Belge talebi sözleşme aşamasında yazılı hale getirilir, ilk sevkiyatta sözlü teyitle geçiştirilmez. Aşağıdaki dosya seti tehlikeli madde taşıyan bir ambalaj için asgari kabul kümesidir.

· Tip onayı sertifikası: numara, veriliş tarihi ve onayı veren otorite

· Akredite laboratuvarın tam test raporu (yalnız özet sayfa değil)

· Onaylanan tasarım tipinin teknik çizimi ve kumaş özellikleri

· İşaretleme örneği veya basılmış etiketin fotoğrafı

· Üretim partisi izlenebilirlik kaydı ve parti numarası mantığı

· Statik elektrik tipi beyanı: Type A, B, C veya D, dayanağı IEC 61340-4-4

· Gıda teması varsa hijyen belgeleri, örneğin HACCP veya BRCGS

· Kullanım ve depolama talimatı, güvenli çalışma yükü bilgisiyle

Belge geçerliliği nasıl takip edilir?

Belge dosyası bir kez toplanıp klasöre kaldırılan evrak değildir. Kayıt, ürün kodu ile sertifika numarasını eşleyen tek bir tabloda tutulduğunda denetimde aranan bilgi dakikalar içinde çıkar.

Takip tablosunda dört alan zorunludur: tasarım tipi kodu, sertifika numarası, geçerlilik durumu ve son doğrulama tarihi. Tedarik sözleşmesine, tasarımda yapılacak her değişikliğin önceden bildirilmesini isteyen bir madde eklenir. Her sevkiyatta etiketteki üretim ayı ve yılı kayıtla karşılaştırılır. Yıllık iç denetimde sertifikalar veren otoritenin güncel kaydıyla yeniden doğrulanır. Sertifikanın kendisi kadar, onu doğrulayan kişinin ve tarihin kayıtta görünmesi de aranır.

Depolama koşulu belge kapsamını nasıl etkiler?

Tip onayı, ambalajın üretim sonrası performansını kanıtlar. Ürün kullanılana kadar geçen sürede bu performans korunmazsa, geçerli bir sertifika tek başına uygunluk sağlamaz.

Polipropilen kumaş güneş ışığına uzun süre açıkta kaldığında dayanım kaybeder. Bu nedenle üreticinin depolama talimatı belge dosyasının parçası sayılır ve rafta bekleme süresi kayda geçer. Açık alanda, üstü örtülmeden bekletilmiş ambalajlar ayrı değerlendirilir. Dolumdan önce kulp dikişleri, gövde ve dolum ağzı görsel kontrolden geçirilir. Depoda ilk giren ilk çıkar düzeni, eski partilerin süresiz beklemesini engeller.

Tedarikçi belge dosyası ne zaman eksiksiz sayılır?

Dosya, dört bağın kopmadan kurulduğu noktada eksiksiz sayılır. Birinci bağ maddeyle ambalaj grubu arasındadır: taşınan maddenin grubu, etiketteki harfin kapsamı içinde kalmalıdır.

İkinci bağ etiket ile sertifika arasındadır; tasarım tipi kodu, azami brüt kütle ve istif yükü iki kaynakta da aynı olmalıdır. Üçüncü bağ test raporu ile kullanım senaryosu arasında kurulur: rapordaki kaldırma, düşürme ve yırtılma değerleri sahadaki forklift, istif ve nakliye koşullarını karşılamalıdır. Dördüncü bağ ise zamanla ilgilidir, çünkü depolama süresi ve güneş maruziyeti kayıt altına alınmadan belge güncel sayılmaz. Bu dört bağdan biri eksikse dosya tamamlanana kadar mal kabulü askıya alınır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve mevzuat metni yerine geçmez. Tehlikeli madde taşımacılığında bağlayıcı hükümler ADR ve ilgili ulusal mevzuatta yer alır; sertifika, test raporu ve akreditasyon geçerliliği onayı veren kuruluşun resmi kaydından doğrulanmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

UN onaylı bigbag tedarikinde belge kontrolüne nereden başlanır?

Kontrol, taşınacak maddenin ambalaj grubunun belirlenmesiyle başlar. Grup belirlendikten sonra tedarikçiden tip onayı sertifikası ve tam test raporu istenir. Son adımda numunenin üzerindeki işaretleme, sertifikadaki tasarım tipi kodu ve azami brüt kütle ile karşılaştırılır. Üç kaynak birbirini tutuyorsa kabul süreci ilerler.

13H3 kodu ne anlama gelir?

13H3 kodu, astarlı dokuma plastikten üretilmiş esnek bir orta boy dökme yük konteynerini gösterir. Kod grubundaki 13 esnek yapıyı, H harfi plastik malzemeyi, son rakam ise kaplama ve astar durumunu ifade eder. 13H1 ile 13H4 arasındaki dört varyant bu iki özelliğin kombinasyonlarını tanımlar.

Tip onayı her üretim partisi için yeniden alınır mı?

Onay tasarım tipine verilir, partiye değil. Kumaş, dikiş, ölçü veya kulp yapısı değişmediği sürece aynı sertifika geçerli kalır. Tasarımda değişiklik yapılırsa testler yenilenir ve sertifika güncellenir. Bu nedenle satın alma sözleşmesine tasarım değişikliğinin önceden bildirilmesini şart koşan bir madde yazılır.

Ambalaj grubu I maddelerde esnek bigbag kullanılabilir mi?

Esnek ambalajlar yaygın olarak grup II ve grup III katı maddelerde kullanılır. Grup I, yani yüksek tehlike sınıfı için hangi ambalaj tiplerine izin verildiği mevzuatta ayrıca tanımlanır. Karar, madde adı ve UN numarası üzerinden ilgili ambalajlama talimatına bakılarak verilir, ürün kataloğuna göre değil.

Test raporundaki yük değeri ile güvenli çalışma yükü aynı şey midir?

Aynı değildir. Test yükü, ambalajın laboratuvarda maruz bırakıldığı katlı yüktür ve dayanım sınırını ölçer. Güvenli çalışma yükü ise ambalaja sahada doldurulabilecek azami ağırlıktır. Kaldırma testi azami brüt kütlenin 6 katı yükle yapılırken, günlük kullanımdaki dolum limiti etiketteki azami brüt kütle değeriyle sınırlı kalır.