banner121

Seçkin Türk Yörükleri, Kuleönü

Seçkin Türk Yörükleri, Kuleönü

Isparta 05.10.2017, 12:51 05.10.2017, 14:59
Seçkin Türk Yörükleri, Kuleönü
banner123

Seçkin Türk Yörükleri, KULEÖNÜ..

Yazı kaynaklarını aldığım Isparta Rum torunlarından birisi de; Barla Rum torun Minas Küfeoğlu..Sayın Prof Dr.Mahmut Bülbül ve Sayın Emre Mahallesi Lozan Derneği Başkanı Ömer Konuk’un arkadaşı.. Yunanistan Selanik Serez de oturan sayın Minas beye sordum: “-Babanız Kostamos minare ve cami kubbe ustası olduğunu biliyoruz. Isparta Kutlubey (Ulucamı) den başka eski Selçuklu mimarisi tarzında olan düz çatı cami tavanı Osmanlı mimarisi tarzı olan kubbe haline getiriliyor.

Barlalı Rum torun Minas Küfeoğlu’nun babası çok sayıda selçuklu camilerini hem yenilemeden hem de düz çatılarını kubbe haline getirmiş, aranan ustalardan biriymiş.

Kuleönü kasabamızdaki Selçuklu eseri Koca (Ulu) 1903 Cami’mizi sil baştan Osmanlı mimarisine göre düzenlemiş Kostamos usta...

Barlalı Kostamos.Türk Tarih kurumunun elinde şimdilik Kuleönü ile lgili yazı yok. Ve Yunan tarihçisi Hıristo Delibaş’a bu kasabamızın tarihini sordum. Büyük dedesinin kilise papazı iken tuttukları zorunlu vakayıname notlarından bulup bir kaç ay sonra bu konuda şahsımı aradı.1907’lerin Osmanlı döneminin Karamanlıca rumcası karışımı zamanın Türkçesiyle, ağdalı yazı notlarını inceleyip; Kuleönü kasabamızla ilgili ilginç bilgilere rasladım.

Kuleönü halkınınn aslı Horasan’dan gelmiş. Hz.Mevlâna Ve Kerkük Türkmenleri, Yunus Emre ile de hemşerilikleri var. Türk hikâyecisi Dede Korkut, Hicazda oturan Türk yazar 1480’de Hicaz’da yazan Tebrizli Hasan ve meşhûr şâir Fuzûlî de Kuleönü kasabalıların yörük obası boyundan olduklarını yazmakta.

Yunan Tarihçisi Delibaş, ”bu insanların diğer Türk obalarına göre ticarette de çok başarı göstermekle her dönem tanınmışlardır” demekte.  Oğuz Türkleri’ nin boyundan, Günhan kolu Bozok obasına bağlı Bayat Türkleri deniyormuş.

Esasında şu andaki Atabey’e yakın yerde konuşlu Bayat köyü başka bir Türk boyundan olduklarını yazmakta. Selçuklu ve Osmanlı döneminde daha bir baskın anlamda; sanat, savaş, tarım ve hayvancılkta ileri olan Kuleönü kasabalılarını üstün gören başka Türkmen boylarından bazıları ve Bayatlılar, Bayat obasından olmayıp OĞUZ Üçoklar kolu danmış.

Kuleönü Türkmenlerini çok beğendikleri için onların oba ve boyundan olduklarını söyleye söyleye bugünlere gelmişler. Kısacası Kuleönü insanları gittikleri çevrelerde çok beğenildiklerinden herkesce beğeniyle takipediliyorlarmış zamanlar içinde.

Kuleönü kasabasının esas adı da Bayat olmalıydı. Ama Selçuklu’nun uç beyi Ertokuş Bey’in bölgesi. Kule önünde ise Eğirdir yolu üzerinde Ebced Tümseği veya Beli denilen yerde Miladî 1240’larda Selçuklu topraklarına (Konya ve bölgesi) geçiş kapısı bu kale noktasındandır. Kuleönü’ndeki Ebced belinden Isparta’ ya doğru ise Rumların bölgesidir. 1423 de ancak bu taraf Türklerin, Osmanlı’nın eline geçer.

Konya Selçuklu Sultanı I.Alaaddin Keykubat’tır. Ki döneminde Hz. Mevlâna yaşamıştır, büyük oğlu Gıyasettin Kehusrev’in komutasında Konya da Mevlâna, sonradan gelen akrabalarının mahallesindeki yerleşik ve Selçukluların savaş öncü gücünden olan Horasan Türklerini aileleriyle birlikte 10-15 ailelik savaşçı birliği sınır boyu olan Kuleönü’ ndeki Selçuklu kalesine, Kulesine gönderir.

Savaşçı Kuleönü sınır korumaları hep boylu, güçlü, yuvarlak yüzlü, yakışıklı, çalışkan insanlar olduklarını bilen Selçuklu Sultanı I.Alaladdin Keykubat bierek gündermiştir.

Selçuklu topraklarına geçişleri kontrol eden, bir anlamda gümrük kapısı olan Kuleönü sınır bölgesidir. Rum bölgesi olan Isparta (İsbaridas) bölgesinden Selçuklu bölgesine geçmek isteyen Rum tüccarlardan, Konya ve Karaman’ dak akrabalarının yanına gidip gelmelerde geçiş ücretini Kuleönü’ ndeki sınır muhafızlarına öderlerdi.

Ayrıca Isparta Rumları her yıl Kuleönü sınır kapısı görevlilerine vergi verirler. Yine Şimdi yok olmuş İslamköyü’ne yakın Arap köyü sınırları içindeki Arapdağı bölgesinde yer alan Değirmen taşı Taş Ocağını da, güçlü kuvvetli, iri yapılı Kuleönü sınır muhafızları işletiyorlardı.

Başka bir ilginç not da: Ebced Malakası adlı çok zeki ve oyuncu bir köpek cinsi Kuleönü kule muhafzlarınca eğitilip, yetiştiriliyor. 800 yıl boyunca bu az meşakkatsız yetiştirilen zeki köpekler Selçuklu bölgelerine satılıyordu. Kuleönü kasabamıza has bu köpekerden yani Kuleönü veya kale-kulenin bulunduğu yol güzergâhının çevresinde yetiştirilen bu köpeklerden kaldı mı; bilemiyorum.

Selçuklu Sultanı Kuleönü’ndeki Isparta (Büyük İskender Rum bölgesi) halkıyla, diğer yörük Türkmen aşiretleriyle veya  Arap köyünden insanlarla evli kalmalarını asla istemezlerdi. O dönemin anlayışına göre iri, güçlü, savaşçı, gözü kara bir Horasan Türkmen soyunun başkalaşmasını istemeyen Selçuklu Sultanları bından dolayı Kuleönü muhafızlarının kendilerinden kız alıp vermelerini ister. Yûsuf bin İzzeddin, Ateşbaz Velî diye tanınan Kuleönükasabalıların akrabası olduklerı da yine Selçuklu belgerinde yazılı kayıtlar olduğunu söyleyebiliriz.  Şimdi Konya da türbesi olan şahıs Mevlâna’nın aşçısıdır ve bir din alimidir.

Isparta’ daki ve Karaman bölgesindeki Rum tüccarlar Kuleönü’nde sınır muhafızlığı yapan, güçlü kuvvetli, savaşçı, sanatçı aynı zamanda iyi at, eşek, katır ve Köpek yetiştiriciliği yanında Kuleönü ovasında iyi türde Tütün, Pamuk işiyle de uğraşırlar.                                              

İşte bu seçkin Kuleönü insanlarını kızlarını vermek isteyen zengin Isparta tüccarları bir türlü bunu başaramazlar.

İlerleyen yüzyıllarda ise bu kez, Rum tüccarlar bu seçkin insanlar için başka oyunlar içine düşerler. 

Kale yanı Kuleönü kulesinde sınır muhafızlığı sırasında canları sıkılan bazı sınır muhafızları oturarak oynanan Mangala ile (çaput top oyunu) Tepük oynadıklarınıda anlıyoruz.

Osmanlı’ nın sonlarına doğru bu bölgemiz artık dışarıdan kız alıp-verme adetlerinin başladığını görüyoruz.

Fransız gezgin Friedrich Sarre, 1894 Denizli’ den Konya’ya geçerken tuttuğu hatıra defterinde nerdeyse  bu sınır muhafızları Horasan Türmenlerinden oluşan insanları bin yıl arı ve öz kaldıklarını çıkardığı hatıra kitabında yer vermekte. 

“Başka Türkmenlerle , rumlarla veya Arap unsurlarıyla evlenmediler. Kuleönü muhafızları boş zamanlarında kendilerine has oyunlarla mal varlıklarını birbirlerine olan oyun üstünlükleri, kazanmaları nedeniyle bazı ailelerin mallarında azalmalar görülmüş. İslâmiyet öğretilerinin 1400’ lerde bu bölgeye gelmesiyle de bu alışkanlıkların kaybolduğu yine köylülerin hatıralarından not almıştım” demekte.. Hıristo Delibaş ‘ın dede notlarından.

Araştrm: Bayram AYGÜN-Emekli öğretm:Köşe Yazarı..2017- Isparta

haber32
haber32
haber32 haber32 haber32
26°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sizce Isparta'nın En Büyük Sorunu Nedir?
Namaz Vakti 06 Haziran 2020
İmsak 03:43
Güneş 05:29
Öğle 13:02
İkindi 16:54
Akşam 20:24
Yatsı 22:02
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@