02.05.2015, 06:04

ŞERİAT NEYİ İFADE EDER?

                                                    
Evet, Avcı Taburlarının başlattığı isyan dalga dalga büyüyor İstanbul halkı Yıldız Sarayına doğru akıyordu. İttihat ve Terakki taraftarları müstesna, Cemiyete muhalif ne kadar unsur varsa hepsi sokaklardaydı.
Dillerde ise tek bir cümle: Şeriat isteriz!
Abdülhamit Sarayın penceresinden toplanan halka hitap eder. “Merak etmeyin Şeriat yürürlüktedir, müsterih olun” der ve ahali dağılır.
Durumdan haberdar olan Selanik, bitmiş olan isyanı bastırmak(!) için İstanbul’a doğru yola çıkar. Gelen Ordu’nun ismi “Hareket Ordusu”dur, isim babası da Mustafa Kemal.
Gelişmeleri bahane eden Hareket ordusu İstanbul’u işgal eder, zorla Padişahın hal’i için fetva alır ve nihayetinde Abdülhamit dönemine son verir.
Kemalist ve laik kesim buradan hareketle kendilerine tarihten bir istinatgâh ve meşruiyet zemini bulmaya çalışırlar. ‘31 Mart ayaklanması ile irtica meclise ve anayasaya tam kast etmişti ki, Ordu yetişerek onların bu menfur amaçlarına ulaşmalarını engellemiş ve meşrutiyeti korumuştur’ demeye getirir. Buradan amaç kendilerine pay biçmektir.
Delilleri de hazırdır: Yaşasın Şeriat. Oysa düşünmezler ki ne Meşruti idare kendisini “laik” olarak tanımlamış ve ne de Şeriat hakkında en ufak bir olumsuz gelişme yaşanmıştır.
Peki, o zaman ahali neden “yaşasın şeriat” haykırışlarıyla yürümüştür? Daha açık ifade ile “şeriat” ile talep edilen istem, kast edilen murat nedir?
Necmettin Alkan “Selanik İstanbul’a Karşı” kitabında bu meyanda Süleyman Şefik Paşa ve Stokolm Sefiri Şerif Paşa’nın ifadelerini aktarır:
Süleyman Şefik Paşa hatıratında olayı şöyle izah eder:
“Şeriat kelimesinden maksat adalet demek idi. Eğer bu ayaklanan tabur ve kendilerine iltihak ettirdikleri bütün İstanbul kuvvetleri Meşrutiyet’in aleyhinde olsalar idi birinci iş Meclis-i Mebûsan’ı yakar yıkar idi. Halbuki bunlar bilakis Meclis-i Mebûsan önünde toplanarak, meclise girerek şeriat yani adalet istediklerini ve İttihad eşkıyasının hükümetine nihayet verilmesini talep ettiler ve bütün İstanbul da bu askere iltihak etmiş idi” (Alkan, sf: 330)
Şerif Paşa’da aynı doğrultuda “Şeriat” kavramı ile kast edilen hususa açıklık getirir:
“ O asker nazarında adalet, hürriyet, meşrutiyet, hâsılı her Ahrârane emel şeriatte mündemiçtir” (Alkan sf: 331)
Gerçekten de 31 Mart vakıasında isyancılar ne anayasa ve nede meclis aleyhine hiçbir gösteride bulunmamışlardır. Tek hedefleri İttihatçı hükümetin uyguladığı baskıcı, hak ve adalet gözetmeyen hükümeti adalet çizgilerine doğru çekmektir.
Tıpkı Meşrutiyet’in ilanından önce İttihat ve Terakki Cemiyetinin Abdülhamit aleyhine yürüttükleri faaliyetlerde istibdada karşı çıkmaları gibi! Onlar nasıl “hürriyet” “anayasa” gibi tanımlarla baskıya karşı çıkmışlarsa, şimdide ahali onların müsebbibi olduğu baskıcı idareye karşı isyan ediyor ve ederken de muradını “şeriat”  kelimesi ile ifade ediyordu.
Bu son derece normaldi. Çünkü her kültür havzası kendi kavramlarını oluşturur. Bir kültürün mensupları da meramlarını, o kültüre mahsus terimlerle ifade ederler. Osmanlıda geleneksel olan “seyfiye”,”ilmiye” ve “kalemiye” sınıfları çözülürken yerlerini yeni eğitim kurumlarından yetişen “subay”,”bürokrat” ve “aydın” almıştır. Yeni zümreler modern dolayısıyla Batı’lı kültürün çekim alanına dâhildiler. Erler ve halk ise geleneğin dili ile konuşuyorlardı.
Aslında her iki kesim de istibdada karşı başkaldırıyı ifade ediyordu. İttihat ve Terakki Cemiyetinin Hürriyet ve anayasa ile anlatmak istediği ile halkın “şeriat” ile anlatmak istedikleri aynı idi.
Peki, ‘madem öyle ne değişir, birinin yerine diğeri pekâlâ kullanılabilir bir mahsuru yok’ denilebilir mi?
Denilemez çünkü kavramlar masum değildir. Alındıkları kültür havzasının temel kabullerinin rengini ve kokusunu üzerlerinde taşırlar.
Mesela “anayasa” ve “hürriyet” gibi kavramlar seküler bir içerik taşırken “şeriat” referans olarak dini göstermektedir.
“Aralarında fark yoktur” demenin abesliğini zikretmenin gereği dahi yoktur, sanırım. Ama farkı belirgin kılmakta yarar var: Şerif Paşa’dan yapılan alıntıda “Ahrârane” kelimesi hür olana yakışır anlamına gelir; insana karşı hürriyet, Allah’a karşı ubudiyeti intaç eder.
 
 
 
 
 
Yorumlar (0)
haber32 haber32
kapalı
Günün Anketi Tümü
Sizce Isparta'nın En Büyük Sorunu Nedir?
Namaz Vakti 26 Ocak 2020
İmsak 06:36
Güneş 07:59
Öğle 13:15
İkindi 15:58
Akşam 18:21
Yatsı 19:40
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 18 40
2. Fenerbahçe 19 37
3. Başakşehir 19 36
4. Trabzonspor 18 35
5. Alanyaspor 19 35
6. Galatasaray 18 30
7. Beşiktaş 19 30
8. Göztepe 19 29
9. Malatyaspor 18 24
10. Gaziantep FK 19 24
11. Çaykur Rizespor 18 23
12. Denizlispor 19 22
13. Gençlerbirliği 19 21
14. Konyaspor 18 18
15. Antalyaspor 19 17
16. Kasımpaşa 19 15
17. Ankaragücü 19 13
18. Kayserispor 19 11
Takımlar O P
1. Hatayspor 19 40
2. Erzurum BB 19 34
3. Bursaspor 19 33
4. Keçiörengücü 19 29
5. Akhisar Bld.Spor 19 28
6. Ümraniye 19 28
7. Menemen Belediyespor 19 28
8. Adana Demirspor 18 27
9. Altay 19 27
10. Giresunspor 19 27
11. Balıkesirspor 19 24
12. Fatih Karagümrük 18 23
13. İstanbulspor 19 20
14. Altınordu 18 19
15. Osmanlıspor 19 17
16. Adanaspor 19 14
17. Boluspor 18 13
18. Eskişehirspor 19 10
Takımlar O P
1. Liverpool 23 67
2. Man City 24 51
3. Leicester City 24 48
4. Chelsea 24 40
5. M. United 24 34
6. Tottenham 24 34
7. Wolverhampton 24 34
8. Sheffield United 24 33
9. Southampton 24 31
10. Arsenal 24 30
11. Crystal Palace 24 30
12. Everton 24 30
13. Burnley 24 30
14. Newcastle 24 30
15. Brighton 24 25
16. Aston Villa 24 25
17. West Ham 23 23
18. Bournemouth 24 23
19. Watford 24 23
20. Norwich City 24 17
Takımlar O P
1. Barcelona 21 43
2. Real Madrid 20 43
3. Sevilla 21 38
4. Atletico Madrid 21 36
5. Valencia 21 34
6. Getafe 20 33
7. Villarreal 21 31
8. Athletic Bilbao 21 31
9. Real Sociedad 20 31
10. Osasuna 21 28
11. Real Betis 20 27
12. Granada 21 27
13. Levante 21 26
14. Deportivo Alaves 21 23
15. Eibar 21 23
16. Real Valladolid 20 22
17. Mallorca 20 18
18. Celta de Vigo 21 17
19. Leganés 21 15
20. Espanyol 21 15
Günün Karikatürü Tümü