Engelli vatandaşların çalışma hayatındaki ve günlük yaşamındaki zorluklarını azaltmak amacıyla çeşitli vergi avantajları uygulanıyor. Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, engelli vatandaşlar ile engelli yakını bulunan çalışanların yararlanabileceği kanuni hakları ve başvuru süreçlerini kaleme aldı.
KİMLER ENGELLİLİK İNDİRİMİNDEN YARARLANABİLİR?
Engellilik indirimi kapsamında;
- Çalışan engelli vatandaşlar,
- Eşi, çocuğu, anne veya babası engelli olan çalışanlar,
- Kendi işini yapan engelli serbest meslek mensupları,
- Serbest meslek mensuplarının bakmakla yükümlü olduğu engelli yakınları
belirli şartlar kapsamında bu uygulamadan faydalanabiliyor.
ENGELLİLİK DERECESİNE GÖRE VERGİ İNDİRİMİ
Sağlık kurulu raporuyla belgelenen çalışma gücü kaybına göre üç farklı engellilik derecesi bulunuyor.
Birinci derece engellilik: Çalışma gücünün en az yüzde 80'ini kaybetmiş olanlar.
İkinci derece engellilik: Çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybetmiş olanlar.
Üçüncü derece engellilik: Çalışma gücünün en az yüzde 40'ını kaybetmiş olanlar.
Bu derecelere göre Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından her yıl belirlenen tutarlarda vergi matrahı indirimi uygulanıyor.
Ücretli çalışan engellilerin veya bakmakla yükümlü olduğu engelli yakını bulunan çalışanların bordrolarında, belirlenen tutar vergi matrahından düşülüyor. Böylece her ay daha düşük gelir vergisi kesintisi yapılıyor ve net maaşa doğrudan yansıyor.
ÖTV'SİZ ARAÇ İMKÂNI
Engelli vatandaşların ulaşımını kolaylaştırmak amacıyla belirli şartları taşıyan sıfır kilometre araç alımlarında ÖTV istisnası uygulanıyor.
Yüzde 90 ve üzeri engeli bulunanlar: Engel türü fark etmeksizin sağlık kurulu raporu yüzde 90 ve üzerinde olan vatandaşlar, adlarına kayıtlı sıfır araç alımlarında ÖTV ödemiyor. Araçlar, kendileri veya belirlenen yakınları tarafından kullanılabiliyor.
Yüzde 90'ın altında engeli bulunanlar: Ortopedik engeli bulunan ve bizzat araç kullanması gereken vatandaşların, sağlık raporunda "Özel tertibatlı araç kullanabilir" ibaresinin bulunması ve engelli sürücü belgesine sahip olması gerekiyor. Bu kişiler, belirlenen motor hacmi ve tutar sınırları kapsamında ÖTV'siz araç alabiliyor.
ÖTV'SİZ ARAÇTA MTV DE ÖDENMİYOR
ÖTV istisnasından yararlanılarak alınan veya engelliliğe uygun şekilde özel olarak düzenlenen araçlar için Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) de alınmıyor.
TEK MESKENE SAHİP ENGELLİLER İÇİN EMLAK VERGİSİ AVANTAJI
Engelli vatandaşlar için sağlanan bir diğer kolaylık ise emlak vergisinde uygulanıyor.
Brüt 200 metrekareyi geçmeyen tek bir meskene sahip engelli vatandaşlar, sıfır oranlı bina vergisi uygulamasından yararlanabiliyor.
Bu haktan faydalanmak için bağlı bulunulan belediyeye engel raporu ve dilekçe ile başvurulması gerekiyor.
Meskende bizzat oturma şartı bulunmuyor. Ev kiraya verilmiş ve engelli vatandaş başka bir evde kiracı olarak oturuyor olsa dahi söz konusu haktan yararlanılabiliyor.
DİĞER İNDİRİM VE MUAFİYETLER
Engelli vatandaşlar için farklı alanlarda da çeşitli kolaylıklar bulunuyor.
Su faturası: Belediyeler, engelli abonelere evsel su kullanım ücretlerinde yüzde 50'ye varan indirimler uygulayabiliyor.
İletişim hizmetleri: İnternet, ev telefonu ve GSM operatörleri engelli vatandaşlara özel indirimli paketler sunuyor.
Gümrük vergisi: Engellilerin kullanımına mahsus özel araç-gereç, tekerlekli sandalye ve ortopedik cihazların yurt dışından ithalinde gümrük vergisi alınmıyor.
ENGELLİLİK İNDİRİMİ İÇİN NASIL BAŞVURU YAPILIR?
Engelli vatandaşların söz konusu haklardan yararlanabilmesi için başvuru sürecinin eksiksiz tamamlanması gerekiyor.
1- Sağlık kurulu raporu alınmalı: Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş devlet veya üniversite hastanelerinden "Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu" alınması gerekiyor.
2- Gelir İdaresi Başkanlığı'na başvurulmalı: Dilekçe, kimlik ve sağlık raporuyla birlikte dijital ortamda gib.gov.tr üzerinden veya vergi dairelerine başvuru yapılabiliyor.
3- İş yerine veya belediyeye bildirim yapılmalı: Vergi dairesinden alınan engellilik indirimi yazısının iş yerinin insan kaynakları birimine teslim edilmesi gerekiyor. Emlak vergisi için ise raporla birlikte belediyeye başvuruluyor.
4- Güncel haklar takip edilmeli: Her yıl açıklanan güncel tutarlar ve mevzuat değişiklikleri takip edilerek gerekli durumlarda VİMER 189 hattından bilgi alınabiliyor.
Engelli vatandaşların sahip olduğu vergi indirimleri ve muafiyetlerden yararlanabilmesi için ilgili mevzuatta belirtilen şartların yerine getirilmesi gerekiyor.
