Çinli otomobil üreticisi BYD’nin Manisa’da gerçekleştirmeyi planladığı 1 milyar dolarlık fabrika yatırımını askıya almasının ardından, şirkete sağlanan teşviklerin geri alınmasına yönelik sürecin başlatılması gündeme geldi.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında 2024 yılında imzalanan anlaşma kapsamında Manisa’da yıllık 150 bin araç üretim kapasitesine sahip bir tesis kurulması planlanmıştı. Fabrikanın 2026 yılı sonuna kadar faaliyete geçmesi ve üretime başlaması hedefleniyordu.
Ancak geçen iki yıllık sürede yatırıma ilişkin somut bir adım atılmadığı, şirketin de Manisa’daki yatırımını askıya aldığını duyurduğu belirtildi. Gelişmenin ardından BYD’ye sağlanan yatırım teşviklerinin durumuna ilişkin tartışmalar başladı.
Konu TBMM Gündemine Taşındı
Yatırımın geleceği ve sağlanan teşviklerin geri alınıp alınmayacağı TBMM gündemine de taşındı. Bazı milletvekilleri, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır’ın yanıtlaması istemiyle Meclis Başkanlığına yazılı soru önergeleri sundu.
Bakan Kacır, milletvekillerine verdiği yanıtta BYD yatırımının Türkiye’de yeni nesil araç üretim kapasitesinin artırılması amacıyla proje bazlı teşvik sistemi kapsamında desteklendiğini belirtti.
Yatırımın şartları, takvimi ve şirketin sorumluluklarının mevzuat çerçevesinde belirlendiğini kaydeden Kacır, izleme ve denetim faaliyetlerinin sürdürüldüğünü ifade etti. Kacır, teşviklerin geri alınması ve yatırımcıya uygulanabilecek yaptırımların BYD yatırımı için de geçerli olduğunu vurguladı.
Vergiler Faiziyle Tahsil Edilebilir
Proje bazlı yatırım teşviklerine ilişkin mevzuat kapsamında, şirketin yatırım taahhüdünü yerine getirmemesi halinde sunduğu teminat mektuplarının devreye alınabileceği belirtiliyor.
BYD’nin gümrük vergisi muafiyetinden yararlanarak Türkiye’ye getirdiği araçlar için ödenmeyen vergilerin, gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmesi de gündemde bulunuyor.
Şirket, yatırım taahhüdü nedeniyle Çin’den ithal ettiği araçlarda uygulanan yüzde 40’lık ilave gümrük vergisinden muaf tutulmuştu. Yatırımın gerçekleşmemesi halinde araçların hiç muafiyet uygulanmamış gibi normal tarife üzerinden vergilendirilmesi ve oluşan kamu zararının şirketten tahsil edilmesi bekleniyor.
Tahsis Edilen Arazi Geri Alınabilir
Manisa Organize Sanayi Bölgesi’nde fabrika kurulması amacıyla BYD’ye tahsis edilen yatırım yerinin de şirkete uygulanan yaptırımlar kapsamında geri alınabileceği ifade edildi.
Yatırımın tamamen iptal edilip edilmediği ve yaptırımların hangi takvimle uygulanacağına ilişkin resmi sürecin önümüzdeki dönemde netleşmesi bekleniyor.
