Bu düzenlemenin temel nedeni, cumhurbaşkanlığının gerektirdiği olgunluk, deneyim ve sorumluluk seviyesinin ancak belli bir yaşın üzerinde beklenebileceği düşüncesidir. 1961 ve 1982 anayasa hazırlıklarında yapılan tartışmalarda, 40 yaş sınırı "olgunluk için yeterli bir eşik" olarak değerlendirilmiştir. O dönemde milletvekillerinin bile 30 yaş üstü olması gerektiği göz önüne alındığında, devletin en üst makamının daha yüksek bir olgunluk yaşıyla korunması amaçlanmıştır.
Tarihsel süreçte de benzer bir mantık izlenmiştir:
- 1924 Anayasası'nda cumhurbaşkanı seçilme yaşı için net bir sınır yoktu (sadece milletvekili seçilme yeterliliği aranırdı).
- 1961 Anayasası'nda 40 yaş sınırı getirildi ve bu, 1982 Anayasası'na da aynen taşındı.
- 2017 Anayasa değişikliğinde ise cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi getirilirken bu yaş sınırı korunmuş, sadece yükseköğrenim şartı gibi bazı maddeler tartışılmış ama yaş sınırı değiştirilmemiştir.
40 yaş sınırı, aynı zamanda siyasi kariyerde belli bir birikim, hayat tecrübesi ve karar verme olgunluğunun kazanılmış olacağı varsayımına dayanır. Dünyadaki birçok ülkede cumhurbaşkanı adaylık yaşı 35-40 bandındadır (örneğin ABD'de 35, Fransa'da 18, ama pratikte olgunluk nedeniyle yüksek profilli adaylar daha yaşlı olur). Türkiye'de bu sınırın 40 olarak belirlenmesi, hem geçmiş anayasa tartışmalarındaki "demagojik etkilerden uzak, tarafsız ve itibarlı bir makam" vurgusuna hem de devletin en üst düzeydeki temsilcisinin yeterince deneyim sahibi olmasını sağlama amacına bağlanmıştır.
Kısacası, 40 yaş sınırı yasama organının olgunluk ve tecrübe beklentisinden daha yüksek tutularak cumhurbaşkanlığının ağırlığını korumak için konulmuş bir anayasal kuraldır. Bu sınırın değiştirilmesi için yeni bir anayasa değişikliği gerekir ve şu anki sistemde (2026 itibarıyla) 40 yaş şartı geçerliliğini korumaktadır.
