Isparta’da geçmişten günümüze ulaşan türbe ve yatırlar arasında Piriefendi Sultan’ın hikâyesi dikkat çekiyor.
Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün yayımladığı bilgilere göre, Piriefendi Sultan’ın (Piri Mehmet Halife) türbesi, bir dönem Namazgâh yöresinde, bugünkü Halı Sarayı-Sümerbank karşısındaki bölgede bulunuyordu. Türbe daha sonra yerinden kaldırılarak eski mezarlığa nakledildi. Ancak aynı kaynakta, mezarın daha sonra bulunduğu yerden kaybolduğu belirtiliyor.
PİRİEFENDİ SULTAN KİMDİ?
Kaynaklarda Piriefendi Sultan’ın asıl adı Piri Mehmet Halife olarak geçiyor. Seyit Ahmet Buhari’nin halifelerinden olduğu ve uzun süre Isparta’da yaşadığı aktarılıyor.
Piriefendi Sultan’ın 1554 yılında vefat ettiği belirtiliyor. Hakkında ise çok sayıda rivayet bulunuyor.
ASASINI VURDU, SU ÇIKTI RİVAYETİ
Piriefendi Sultan hakkında anlatılan en bilinen rivayetlerden biri ise Sarıdere’de yaşandığı söylenen olay.
Rivayete göre Piriefendi Sultan, Sarıdere’de bulunduğu sırada abdest almak istedi ancak çevrede su bulamadı. Bunun üzerine elindeki asasını yere vurdu ve asasının değdiği yerden su çıkmaya başladı.
Bugün “Pir Efendi Suyu” olarak anılan kaynağın ortaya çıkışı bu rivayetle ilişkilendiriliyor. Bu anlatı, akademik bir çalışmada da Isparta’daki ziyaret ve adak yerleri kapsamında aktarılıyor.
TÜRBESİ BİR KEZ DAHA YER DEĞİŞTİRDİ
Piriefendi Sultan’ın mezarının geçmişi burada sona ermiyor.
Doç. Dr. Ekrem Sarıkçıoğlu’nun Isparta ve çevresindeki ziyaret ve adak yerlerini ele aldığı çalışmada, Pir Mehmet’in önce kendi adıyla anılan mahallede gömüldüğü, ardından Sultan II. Selim tarafından yaptırıldığı aktarılan türbesinin bulunduğu belirtiliyor.
Cumhuriyet döneminde şehir içerisindeki mezarlıkların kaldırılması sırasında türbenin de yıkıldığı ve Pir Mehmet’in kemiklerinin Eğirdir yolu üzerindeki Asri Mezarlığa nakledildiği aktarılıyor.
Daha sonra Asri Mezarlığın askeriyeye tahsis edilmesi üzerine, 1958 yılında kemiklerin yeniden çıkarıldığı ve Sarıdere’de Pir Efendi’ye atfedilen su kaynağının yanına gömüldüğü belirtiliyor.
Bu alanın üzerine de hayır sahipleri tarafından ahşap bir türbe yaptırıldığı kaydediliyor. Böylece Piriefendi Sultan’ın türbesi yeniden halkın ziyaret ettiği yerlerden biri haline geliyor.
“KAYBOLAN MEZAR”IN HİKÂYESİ
Buradaki dikkat çekici ayrıntı ise kaynaklar arasındaki anlatım farkı.
Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün güncel sayfasında, eski mezarlığa nakledilen Piriefendi Sultan’ın mezarının daha sonra bulunduğu yerden kaybolduğu ifade ediliyor.
Buna karşılık akademik kaynakta, mezarın ve kemiklerin şehirdeki mezarlık düzenlemeleri nedeniyle birden fazla kez nakledildiği, son olarak 1958 yılında Sarıdere’deki su kaynağının yanına yeniden defnedildiği anlatılıyor.
Dolayısıyla Piriefendi Sultan’ın mezarıyla ilgili “kayboldu” ifadesinin, mezarın izinin bir dönem ortadan kalkması ve daha sonra yeniden nakledilmesiyle bağlantılı olduğu anlaşılıyor.
RİVAYETLERİ BUGÜNE KADAR ULAŞTI
Piriefendi Sultan yalnızca mezarının geçmişiyle değil, hakkında anlatılan rivayetlerle de Isparta’nın yerel hafızasında yer alıyor.
Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Piriefendi Sultan hakkında çok sayıda rivayet bulunduğunu ve bunlardan en önemlisinin onun hâlâ aramızda yaşadığına dair inanış olduğunu aktarıyor. Sarıdere’de asasını vurduğu yerden su çıkması da bu rivayetler arasında yer alıyor.
Bugün Gökçay’dan Sardere yoluna ayrılan noktadan yaklaşık 100-150 metre içeride, ağaçlar arasında bulunan betonarme türbenin Pir Efendi Sultan’a ait olduğu akademik kaynakta da belirtiliyor.
Isparta’nın geçmişinden bugüne uzanan bu hikâye, bir mezarın yalnızca bir yerde bulunup kalmadığını; şehirdeki değişimler, mezarlıkların kaldırılması ve nakiller nedeniyle yıllar boyunca farklı noktalara taşındığını gösteriyor.
