Yeni modelle birlikte, kök maaşı düşük olsa da geçim zorluğu çeken emekliler için "sosyal destek" şemsiyesi genişletilirken, hane geliri yüksek olan gruplar için farklı bir zam takvimi uygulanacak. Hükümet, bu hamleyle hem kaynakları doğru kanala aktarmayı hem de yüksek prim ödeyenlerin sistem içindeki haklarını korumayı hedefliyor.
Yeni sistemin 5 temel dayanağı
Hazırlıkları süren "ihtiyaç temelli" emeklilik paketi, refah seviyesini sadece rakamlarla değil, yaşam kalitesiyle ölçen beş ana aşamadan oluşuyor:
-
Veri Entegrasyonu: Sosyal güvenlik kayıtları ile devletin sosyal yardım veritabanı tek bir havuzda birleştirilerek her emeklinin mali portresi çıkarılacak.
-
Hane Ekonomisi Analizi: Maaş hesaplamalarında kişinin tekil geliri yerine, aynı çatı altında yaşayan tüm bireylerin toplam mali gücü esas alınacak.
-
Bölgesel Geçim Ayarı: İstanbul gibi büyükşehirlerde yaşayan bir emekli ile yaşam maliyeti daha düşük bir ilçede yaşayan emekliye sağlanan ek destekler farklılık gösterecek.
-
Dijital Sosyal Destek: Fiziksel yardımlar yerine, marketlerde ve fatura ödemelerinde geçerli olan dijital nakit kart uygulamaları devreye alınacak.
-
Barınma ve Fatura Kalkanı: Evi olmayan veya düşük maaşla kira ödemek zorunda kalan emeklilere doğrudan kira yardımı veya enerji (doğalgaz-elektrik) desteği sağlanabilecek.
"Sıfır zam" riski kimleri kapsıyor?
Yeni düzenlemenin en çok dikkat çeken maddesi, hane geliri yüksek olan ancak kök maaşı düşük kalan emeklileri ilgilendiriyor. Eğer hanedeki kişi başına düşen pay belirlenen limitin üzerindeyse, bu emeklilerin kök maaşları enflasyon farkıyla birlikte yasal taban aylık seviyesine ulaşana kadar, devlet tarafından yapılan ekstra seyyanen artışlardan mahrum kalabileceği belirtiliyor. Böylece "maaşları taban fiyata tamamlama" uygulamasının yarattığı adaletsizliğin giderilmesi planlanıyor.
Örneklerle yeni dönem: Ali ve Veli’nin farkı
Yeni sistemin nasıl işleyeceğini iki farklı profil üzerinden anlamak mümkün:
Ali’nin Durumu: Kök aylığı 11 bin TL, kirada oturuyor ve hane içinde başka bir geliri yok. Ali, yeni modelin "öncelikli" grubuna dahil edilerek kira ve fatura desteği gibi ek ödemelerle desteklenecek.
Veli’nin Durumu: Ali ile aynı kök maaşı alıyor (11 bin TL) ancak kendi evinde yaşıyor ve eşinin de emekli maaşı var. Veli’nin hane geliri eşik değerin üzerinde kabul edileceği için sadece yasal enflasyon farkını alacak, ekstra sosyal desteklerden yararlanamayacak.
Asıl hedef: Prim sistemini korumak
Bu reformun temel vizyonu, çalışanların "nasıl olsa herkes aynı taban maaşı alıyor" diyerek düşük prim ödeme eğilimini kırmak. Sosyal yardımları gerçek ihtiyaç sahiplerine kanalize ederek bütçe disiplinini sağlamak ve yüksek prim ödeyenin hakkını teslim etmek, 2026 yılındaki sosyal güvenlik politikasının merkezinde yer alacak.
