Isparta’nın geçmişinde bugün adı pek bilinmeyen, zamanla izleri silinen yerleşimler de bulunuyor. Bunlardan biri olan Savcı Köyü, yüzyıllar öncesine uzanan geçmişi ve akıbetine ilişkin belirsizliklerle dikkat çekiyor.
Osmanlı dönemine ait tapu tahrir kayıtlarında yer alan Savcı Köyü’nün geçmişi 15’inci yüzyıla kadar uzanıyor. Tarihî belgelerdeki bilgiler, köyün yıllar içerisinde büyüdüğünü ve bölgenin sosyal yaşamında yer edindiğini gösteriyor. Ancak 1874 yılından sonraki resmî kayıtlarda adına rastlanmaması, köyün tarih sahnesinden nasıl çekildiği sorusunu beraberinde getiriyor.
1478’DE KAYITLARA GEÇTİ, 1570’TE 65 HANEYE ULAŞTI
Savcı Köyü’nün geçmişine ilişkin en eski bilgilerden biri, 1478 tarihli tapu tahrir kayıtlarında bulunuyor. Söz konusu kayıtlarda 21 neferle yer alan köy, sonraki yıllarda büyümesini sürdürdü.
1570 yılına gelindiğinde 65 haneye ulaşan Savcı Köyü’nün, dönemin koşulları dikkate alındığında yaklaşık 300 ila 350 kişilik bir yerleşim olduğu değerlendiriliyor.
Tarihî kaynaklarda Savcı Köyü, Sav’a yakın bir yerleşim olarak tarif ediliyor. Köyün 16’ncı yüzyılda Sav’da 9 dönüm bağının bulunması da bölgenin tarımsal yaşamıyla bağlantısına işaret eden ayrıntılar arasında yer alıyor.
KÖYDE ŞEYH HÜSAMEDDİN’E AİT TEKKE BULUNUYORDU
Savcı Köyü’nü dikkat çekici kılan ayrıntılardan biri de burada Şeyh Hüsameddin adlı bir şeyhin ve ona ait bir tekkenin bulunduğuna ilişkin tarihî bilgiler.
Tekke ve mezarlıkla ilişkilendirilen bu yerleşim, köyün yalnızca bir yaşam alanı olmadığını, aynı zamanda dönemin manevi ve sosyal hayatıyla da bağlantılı olabileceğini gösteriyor.
Ancak köyün geçmişine ait yapıların günümüze ne ölçüde ulaştığı ve tekkenin tam olarak nerede bulunduğu konusunda daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
“TEKKE” OLARAK BİLİNEN ALAN DİKKAT ÇEKİYOR
Savcı Köyü’nün yerini belirlemeye yönelik araştırmalarda, Büyük Hacılar Köyü çevresinde “Tekke” adıyla bilinen bir alan öne çıkıyor.
Bölge sakinlerinden edinilen bilgiler doğrultusunda incelenen alanda, tapu kayıtlarında “tekke” ve “mezarlık” ifadeleriyle anılan bir yer bulunduğu aktarılıyor. Mezar taşlarının net biçimde seçilememesine rağmen alanın eski bir mezarlık olabileceğine ilişkin izler dikkat çekiyor.
Bölgenin Sav’a yakınlığı ve “Tekke” adıyla anılması, buranın eski Savcı Köyü ile bağlantılı olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Ancak bu alanın Savcı Köyü’nün kesin konumu olduğunu ortaya koyan kesin bir tespit bulunmuyor.
SAVCI KÖYÜ’NÜN SAKİNLERİ NEREYE GİTTİ?
Köyün ortadan kayboluşuyla ilgili en önemli sorulardan biri de burada yaşayan insanların akıbeti.
Bölgedeki araştırmalarda, Savcı soyadını taşıyan ailelerin hem Büyük Hacılar hem de Sav çevresinde bulunduğuna ilişkin bilgilere yer veriliyor. Bu durum, geçmişte köyde yaşayan bazı ailelerin çevredeki yerleşimlere taşınmış olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
Ancak Savcı Köyü sakinlerinin tamamının hangi bölgelere yerleştiği ve köyün hangi koşullarda dağıldığı henüz kesin olarak ortaya konulmuş değil. Eski nüfus kayıtlarının ve aile geçmişlerinin incelenmesi, bu soruların yanıtlanmasına katkı sağlayabilir.
KOLERA SALGINI KÖYÜN DAĞILMASINA NEDEN OLMUŞ OLABİLİR Mİ?
Savcı Köyü’nün 1874 sonrasında kayıtlarda görünmemesi, dönemin salgın hastalıkları ve nüfus hareketleri açısından da araştırılmaya değer bir konu oluşturuyor.
19’uncu yüzyılda kolera salgınları Osmanlı coğrafyasının farklı bölgelerini etkiledi. Bu nedenle salgın hastalıklar, köyün terk edilmesine ilişkin olası açıklamalardan biri olarak değerlendiriliyor.
Ancak Savcı Köyü’nün kolera nedeniyle boşaldığını kanıtlayan doğrudan bir belge ortaya konulmuş değil. Köyün terk edilmesinde salgınların mı, göçün mü, yoksa başka koşulların mı etkili olduğu sorusu şimdilik yanıt bekliyor.
ISPARTA’NIN TARİHİNDE CEVAP BEKLEYEN GİZEM
Bir zamanlar 65 haneye ulaşan, bağları ve tekke geleneğiyle anılan Savcı Köyü’nün 1874 sonrasında resmî kayıtlarda görünmemesi, Isparta’nın yerleşim tarihindeki dikkat çekici konulardan biri olarak öne çıkıyor.
Bugün “Tekke” adıyla bilinen alanın geçmişe ilişkin izler taşıması, köyün yerinin belirlenmesi açısından önem taşıyor. Ancak Savcı Köyü’nün tam olarak nerede bulunduğu, neden dağıldığı ve sakinlerinin nereye yerleştiği sorularının yanıtlanması için yeni belgelere ve kapsamlı tarihî araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
