Her şehrin kendine özgü gelenekleri, yemekleri ve yaşam biçimi olduğu gibi konuşma dili de bulunuyor. Güller diyarı Isparta da nesilden nesile aktarılan yöresel kelimeleri ve kendine has söyleyiş biçimleriyle dikkat çekiyor.
Özellikle köylerde, ilçelerde ve yaşlı kuşakların günlük konuşmalarında duyulan bazı ifadeler, Isparta dışından gelenlerin anlamakta zorlanabileceği kelimeler arasında yer alıyor.
Ancak bu kelimelerin tamamının yalnızca Isparta'da kullanıldığını söylemek doğru değil. Bazıları Burdur, Afyonkarahisar, Denizli ve çevre illerin ağızlarında da görülebiliyor. Isparta'yı farklı kılan ise bu kelimelerin yerel söyleyişleri ve günlük konuşmadaki kullanımları.
ISPARTALILARIN DİLİNDEN DÜŞMEYEN YÖRESEL KELİMELER
Isparta İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün yayımladığı mahallî ağız çalışması ile yöresel sözlük derlemelerinde dikkat çeken kelimeler ve anlamları şöyle:
isparta.ktb.gov.tr+1
|
Isparta ağzında |
Anlamı |
|
Açcık |
Azıcık, az miktarda |
|
Acar |
Çok iyi, mükemmel |
|
Badılcan |
Patlıcan |
|
Patike |
Patates |
|
Domatiz |
Domates |
|
Dığan |
Tava |
|
Haşgeş |
Haşhaş |
|
Gı |
Kız |
|
Emmi |
Amca |
|
Evermek |
Evlendirmek |
|
Hadi gali |
Haydi çabuk |
|
Böğün |
Bugün |
|
Gave |
Kahve |
|
Gözel |
Güzel |
|
Böyük |
Büyük |
|
Kirpit |
Kibrit |
|
Abıla |
Abla |
|
Seyirtmek |
Hızlıca koşmak |
|
Bir apaz |
Bir avuç |
|
Horda, şorda |
Orada, şurada |
"HADİ GALİ!" SÖZÜNÜ DUYANLAR NE DEMEK İSTENDİĞİNİ BİLİYOR
Isparta'nın yöresel konuşmasında dikkat çeken ifadelerden biri de "Hadi gali" sözü.
Birini acele ettirmek veya hızlı davranmasını istemek amacıyla kullanılan bu ifade, yöresel konuşma kültürünün tanınan örnekleri arasında bulunuyor.
Benzer şekilde "açcık" az miktarı, "bir apaz" ise bir avucu ifade ediyor.
PATATES PATİKE, PATLICAN BADILCAN OLUYOR!
Isparta ağzında bazı yiyecek isimleri de farklı biçimlerde söyleniyor.
Patates için "patike", patlıcan için "badılcan", domates için "domatiz" veya "domat", haşhaş için ise "haşgeş" ifadeleri kullanılabiliyor.
Bu kelimeler, Isparta'nın geleneksel konuşma biçiminde ses değişimlerinin ne kadar belirgin olduğunu ortaya koyuyor.
ISPARTA AĞZI AKADEMİK ARAŞTIRMALARA DA
Çalışmada "alıp satmamak" ifadesinin söz dinlememek, "dibabı dibabı konuşmak" ifadesinin bilmiş bilmiş konuşmak, "emen eşmek" ifadesinin ise ağaçların diplerini açmak anlamında kullanıldığı aktarıldı.
SİZ HANGİ KELİMELERİ BİLİYORSUNUZ?
Teknolojinin gelişmesi ve günlük konuşma alışkanlıklarının değişmesiyle birlikte yöresel kelimelerin gelecek kuşaklara aktarılması daha da önem kazanıyor.
Isparta'nın merkezinden Yalvaç'a, Eğirdir'den Sütçüler'e kadar farklı yerleşimlerde kullanılan yöresel ifadeler, kentin kültürel hafızasının önemli parçalarını oluşturuyor.
