Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik kirliliğini azaltmak amacıyla plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamukları gibi tek kullanımlık ürünlerin piyasaya arzını yasaklamaya yönelik yeni bir yönetmelik hazırladı. Düzenlemenin 2026 yılı sonunda yürürlüğe girmesi hedefleniyor.
Bakanlık tarafından yürütülen Sıfır Atık Hareketi kapsamında, depozito yönetim sistemiyle içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik eden çalışmaların ardından plastik atıkların azaltılması için yeni bir adım daha atılıyor.
Hazırlanan yönetmelikle; plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabak, köpük (EPS) gıda kapları, içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımının sona erdirilmesi planlanıyor. Taslak yönetmelik önümüzdeki günlerde kurumların, sivil toplum kuruluşlarının ve sektör temsilcilerinin görüşüne açılacak.
Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle söz konusu ürünlerin piyasaya arzı sona erecek. Böylece yıllık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri karbon salımının önüne geçilmesi ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi hedefleniyor.
Yeni dönemde tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatiflerin kullanılması teşvik edilecek. Ayrıca ilerleyen süreçte plastik içeren bardaklar, gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve temizlik havluları için de tüketimi azaltmaya yönelik kısıtlama ve işaretleme uygulamalarının hayata geçirilmesi planlanıyor.
Türkiye’de Tek Kullanımlık Plastik Tüketimi
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye’de 2022 yılında toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Bu miktarın içinde 155 bin 935 ton plastik içecek şişesi, 120 bin ton plastik bardak, 63 bin ton gıda kabı ve on binlerce ton pipet, tabak ve çatal-kaşık bulunuyor.
Bakanlık ile TÜİK’in yaptığı araştırmaya göre vatandaşların büyük bölümü de tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor. Araştırmaya katılanların yüzde 77,65’i tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını, yüzde 60,02’si ise bu ürünlerin yasaklanmasını desteklediğini ifade etti.
Avrupa’da da Uygulanıyor
Avrupa Birliği’nin 2019 yılında kabul ettiği “Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi” kapsamında birçok Avrupa ülkesi benzer yasakları uygulamaya koydu. Fransa, Almanya, İspanya, Hollanda ve İrlanda gibi ülkeler plastik ürünlere yasak veya ek vergiler getirerek çevre dostu alternatiflerin kullanımını teşvik ediyor.
Türkiye’de hazırlanmakta olan yeni yönetmelikle de plastik atıkların azaltılması ve çevre kirliliğinin önlenmesi hedefleniyor.
