Sosyal medyada, özellikle toplumsal cinsiyet rolleri üzerine yapılan tartışmalarda "Performatif Erkek" taburu giderek daha sık duyuluyor. Peki, tam olarak ne anlama geliyor? Bu kavram, erkekliğin içten gelen bir "öz" değil, toplumun beklentileri doğrultusunda sergilenen bir "performans" olduğu fikrine dayanıyor.
Performatif Erkek Ne Demek?
"Performatif" kelimesi, felsefeci ve feminist kuramcı Judith Butler'ın "toplumsal cinsiyet bir performanstır" tezinden köken alır. Butler'a göre, kadın ya da erkek olmak biyolojik bir gerçeklikten çok, tekrarlanan davranışlar, söylemler ve jestlerle oluşturulan bir roldür.
Bu bağlamda "Performatif Erkek" kavramı, bir erkeğin, toplumun "erkek gibi davranmak" üzerine dayattığı kalıpları bilinçli ya da bilinçsizce sergilemesini ifade eder. Buradaki "performans", kişinin gerçek benliğinden ziyade, öğrenilmiş ve beklenen davranışları dışarı vurmasıdır. Yani "erkeklik", doğuştan gelen sabit bir durum değil, sürekli olarak "yapılan" bir şeydir.
Performatif Erkek Nasıl Olunur? Nasıl Davranır?
Bu rol, toplum tarafından empoze edilen ve pekiştirilen bir dizi davranışla şekillenir. Bir kişi "Performatif Erkek" özelliklerini şu şekilde sergileyebilir:
-
Duyguları Bastırma: "Erkekler ağlamaz" mitini içselleştirir. Korku, üzüntü veya incinebilirlik gibi duyguları göstermekten özenle kaçınır, çünkü bunları "zayıflık" işareti olarak görür.
-
Güç ve Kontrol Vurgusu: Sert, güçlü, kararlı ve her zaman kontrolü elinde tutan bir imaj çizmeye çalışır. Fiziksel gücü veya otoriter tavırları ön planda tutar.
-
"Erkeksi" Hobiler ve İlgi Alanları: Toplumda geleneksel olarak "erkeğe yakışır" görülen spor dalları, araba tamiri gibi mekanik uğraşlar veya risk içeren aktivitelere (aşırı sporlar gibi) yönelir. Bu, erkeklik kimliğini pekiştirmenin bir yoludur.
-
Cinsel Başarıyı Önemseme: Heteroseksüel çekiciliği ve cinsel başarıyı erkekliğinin bir kanıtı olarak görme eğilimindedir.
-
Beden Dili: Dik duruş, geniş alan kaplama, sert bakışlar gibi "gücü" simgeleyen beden dili hareketlerini daha sık kullanır.
Neden Önemli Bir Kavram?
"Performatif Erkek" kavramını anlamak, erkeklerin neden belirli davranış kalıplarına sıkıştığını ve bu kalıpların hem erkeklerin kendi psikolojik sağlıkları hem de toplumsal ilişkiler üzerindeki etkisini sorgulamamızı sağlar. Bu kavram, erkekliğin tek ve değişmez bir tanımı olmadığını, daha esnek ve özgür ifade biçimlerinin mümkün olduğunu gösterir.




