Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ISUBÜ) Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Rüstem Hayat, Erzurum ve çevresindeki yüksek kesimlerden topladığı örnekler üzerinde yaptığı çalışmalar sonucunda yeni bir sinek türü keşfetti. Bitkilerin döllenmesi ve tozlaşmasında önemli rol oynadığı belirlenen yeni türe, Prof. Dr. Hayat’ın 28 yıl önce henüz 1 yaşındayken hayatını kaybeden oğlu Abdullah’ın adı verildi.
Prof. Dr. Rüstem Hayat’ın uzun yıllardır sürdürdüğü bilimsel çalışmalar sonucunda keşfedilen yeni tür, “Sinekler” (Diptera) takımının “Çiçek sinekleri” (Syrphidae) familyasına kazandırıldı.
“Orthonevra abdullahi” adı verilen yeni tür, bu yıl eylül ayında bilimsel çalışmaların yayımlandığı “Zoologischer Anzeiger” dergisinde yayımlanan makaleyle bilim dünyasına tanıtıldı.
17’NCİ TÜRÜ BİLİM DÜNYASINA KAZANDIRDI
30 yılı aşkın süredir entomoloji, yani böcek bilimi alanında çalışmalar yürüten Prof. Dr. Rüstem Hayat, keşfettiği yeni türün bilim dünyasına kazandırdığı 17’nci tür olduğunu belirtti.
Yeni sinek türünün faydalı bir böcek olduğunu ifade eden Hayat, larva dönemlerinin toprakta, özellikle organik madde bakımından zengin alanlarda yaşadığını söyledi. Larvaların topraktaki organik maddelerin ayrışması ve minerallerin bitkiler tarafından kullanılabilir hale gelmesinde rol oynadığını belirten Hayat, ergin sineklerin ise çiçekli bitkileri ziyaret ederek tozlaşmaya katkı sağladığını aktardı.
Hayat, çalışmalarına ilişkin yaptığı açıklamada, “Yıllardır böcek sistematiği üzerine çalışan bilim adamıyım. Bu benim bilim dünyasına kazandırdığım 17’nci tür oldu. Ben de çok mutluyum böyle bir türü Türkiye’den bütün dünyaya tanıttığım için.” ifadelerini kullandı.
KUZEYDOĞU ANADOLU’DA TESPİT EDİLDİ
“Orthonevra abdullahi” türünün Erzurum ve çevresindeki yüksek rakımlı bölgelerde tespit edildiğini belirten Prof. Dr. Hayat, örneklerin yıllar önce toplandığını ve daha sonra Gürcistan’dan elde edilen benzer örneklerle birlikte değerlendirildiğini söyledi.
Hayat, farklı ülkelerden bilim insanlarıyla yürüttükleri çalışmalar kapsamında örnekleri karşılaştırdıklarını ve yeni türü bilim dünyasına sunduklarını belirtti.
Türkiye’nin biyoçeşitlilik açısından zengin bir ülke olduğunu vurgulayan Hayat, özellikle henüz keşfedilmemiş çok sayıda tür bulunduğunu düşündüğünü söyledi.
Prof. Dr. Hayat, yeni türlerin bilim dünyasına kazandırılmasının yanı sıra Türkiye’nin kültürünü yansıtan isimlerle adlandırılmasının da önemli olduğunu ifade etti.
OĞLUNUN ADINI YENİ TÜRDE YAŞATTI
Yeni keşfedilen sinek türüne “Orthonevra abdullahi” adının verilmesinin Prof. Dr. Rüstem Hayat için ayrı bir anlamı bulunuyor.
Hayat, 1998 yılında henüz 1 yaşındayken hayatını kaybeden oğlu Abdullah’ın adını bilim dünyasında yaşatmak istediğini belirtti.
Türün ismindeki “abdullahi” ifadesinin de uluslararası zoolojik isimlendirme kurallarına uygun olarak oluşturulduğunu anlatan Hayat, şöyle konuştu:
“Benim 1998 yılında oğlum vefat etmişti. 1 yaşındaydı. Dolayısıyla içimizde bir ukde kalmıştı. Bu çocuğumuzun öldükten sonra yaşamasını nasıl sağlayabiliriz, nasıl kalıcı olmasını gündeme getirebiliriz diye düşünürken, böyle bir şey aklıma geldi ve bulduğum böceklerden birine onun ismini vermek istedim.”
Hayat, Abdullah isminin ailesinde de önemli bir yere sahip olduğunu belirterek, “Rahmetli babamın, yeğenimin ismi de Abdullah. Dolayısıyla Abdullah isminin önemli bir yeri var. Böyle bir isim verdim.” dedi.
HAYAT’IN ADI DA YENİ TÜRLERDE YAŞIYOR
Prof. Dr. Rüstem Hayat’ın entomoloji alanındaki çalışmaları nedeniyle farklı bilim insanları tarafından daha önce de bir cins ve dört türe adı verildi.
Hayat’ın bilimsel katkıları nedeniyle “Rhayatus” cinsinin yanı sıra “Coeliastes rustemi”, “Erax hayati”, “Merodon hayati” ve “Sarcophaga hayati” türleri isimlendirildi.
Yeni keşfedilen “Orthonevra abdullahi” türüyle birlikte Prof. Dr. Hayat’ın böcek bilimi alanındaki çalışmaları bir kez daha bilim dünyasında yer bulurken, yeni tür oğlunun adını da bilimsel literatürde yaşatmış oldu.
