Yarım çalışma ödeneği başvurusu nasıl yapılır, kimler yararlanabilir? İşte şartları
İş Kanunu kapsamında sunulan bu hak, ebeveynlere çocuklarının bakımıyla ilgilenirken aynı zamanda iş dünyasından kopmama imkânı tanıyor. Özellikle kadın çalışanların istihdamda kalmasını destekleyen bu sistemde, haftalık çalışma süresinin yarısı kadar çalışan ebeveynler, çalışmadıkları sürenin ücretini devletten "Yarım Çalışma Ödeneği" adı altında alabiliyor. Bu süreçte hem işverenin iş gücü planlaması korunuyor hem de çalışanın maddi kaybı asgari seviyeye indirilerek çocuk bakım süreci desteklenmiş oluyor.
Yarım çalışma ödeneği için başvuru süreci ve dikkat edilmesi gerekenler
Yarım çalışma ödeneğinden faydalanmak isteyen hak sahiplerinin, analık hali izninin (doğum sonrası 8 haftalık sürenin) sona ermesinden itibaren en geç 30 gün içinde İŞKUR’a başvuruda bulunmaları gerekiyor. Başvurular, fiziki olarak en yakın İŞKUR birimine gidilerek yapılabileceği gibi, dijital kolaylıklardan yararlanarak e-Devlet, İŞKUR internet şubesi veya İŞKUR Mobil uygulaması üzerinden de saniyeler içinde tamamlanabiliyor. Önemli bir detay olarak; mücbir sebepler dışında bu 30 günlük başvuru süresinin geçirilmesi durumunda, gecikilen her gün toplam ödenek süresinden düşülüyor. Bu nedenle ebeveynlerin izni biter bitmez işlemleri başlatması, hak kaybı yaşamamaları adına kritik önem taşıyor.
Ödenekten yararlanma şartları ve prim gün sayısı kriteri
Bu destekten faydalanabilmek için devletin belirlediği bazı temel sigorta kriterlerinin karşılanması şart koşuluyor. En önemli şart; doğum veya evlat edinme tarihinden önceki son üç yıl içinde işçi adına en az 600 gün işsizlik sigortası priminin bildirilmiş olmasıdır. Bunun yanı sıra, haftalık çalışma süresinin (genellikle 45 saat) yarısı kadar fiilen çalışılması, çocuğun hayatta olması ve yarım çalışma izninin analık izninin hemen bitiminde başlatılması gerekiyor. Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinen kadın veya erkek çalışanlar da, tıpkı biyolojik ebeveynler gibi aynı şartları taşımaları halinde bu ödenekten eksiksiz bir şekilde yararlanma hakkına sahip oluyor.
Doğum sayısına göre değişen yarım çalışma ve ödenek süreleri
Yarım çalışma hakkı, ebeveynin kaçıncı doğumunu gerçekleştirdiğine bağlı olarak kademeli bir şekilde artış gösteriyor. Mevzuata göre birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün ve üçüncü veya sonraki doğumlarda 180 gün süreyle yarım çalışma yapılabiliyor. Eğer doğum çoğul (ikiz, üçüz vb.) gerçekleşmişse bu sürelere 30'ar gün daha ekleniyor; çocuğun engelli doğması durumunda ise bu süre doğrudan 360 güne çıkarılıyor. Ödenek ise bu sürelerin tam yarısı kadar gün üzerinden hesaplanıyor. Örneğin, ilk doğumunu yapan bir anne, 60 günlük sürenin 30 günü için işverenden yarım maaş alırken, kalan 30 günün ücretini İŞKUR’dan yarım çalışma ödeneği olarak tahsil ediyor.
Yarım çalışma ödeneği miktarı ve hesaplama yöntemi
2026 yılı itibarıyla güncelliğini koruyan hesaplama yöntemine göre, yarım çalışma ödeneğinin günlük miktarı, işçinin asıl maaşından bağımsız olarak belirleniyor. Kanun gereği bu ödenek, günlük brüt asgari ücret tutarı üzerinden hesaplanıyor. Bu durum, özellikle asgari ücretin üzerinde maaş alan çalışanlar için sabit bir ek gelir sağlarken, ödemenin damga vergisi hariç hiçbir vergi veya kesintiye tabi tutulmaması çalışanın eline geçen net miktarı artırıyor. Ödemeler, İŞKUR tarafından belirlenen tarihlerde doğrudan hak sahibinin banka hesabına veya PTT şubelerine yatırılarak, doğum sonrası harcamaların arttığı bu hassas dönemde aile bütçesine önemli bir katkı sunuyor.
