İlgilenlerin  bildiği gibi üniversite sonrası lisanüstü eğitim yapmak isterseniz (yani mastır) eski yıllarda adına LES adı verilen ancak son dönemde ismi ALES olarak değiştirilen (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitim Sınavı) bir sınava girmek ve bu sınavdan hatırı sayılır bir puan almak zorundasınız. Bu sınavda alacağınız puan, girmek veya yapmak istediğiniz lisansüstü eğitime girişte önkoşul olarak değerlendirilmektedir. Sayısal ve sözel olarak ikiye ayrılan sınav sizin tüm eğitim hayatınızı hiçe sayar biçimde Türkçe ve matematik testleriyle donatılmış, adeta dalga geçer gibi ve ciddi anlamda zor bir sınav. Mesela üniversiteye tamamen sözel alanda girmişseniz ve matematikle hiçbir alakanız olmasa bile bu ALES sınavında matematik ciddi bir sorun olarak karşınıza çıkmaktadır. Sosyoloji alanında yüksek lisans yapmak isterseniz bu yüksek lisansı yapmanız için ilk önce ALES sınavında ki matematik sorularını başarmak zorundasınız. Bu öyle bir sistem ki alan ilgisi olarak hayatınızda daha önce gördüğünüz ama cevaplayamadığınız sorularla muhatap oluyorsunuz. İşte size bir örnek: Bir satıcıdaki kırmızı topların her biri k TL ye, mavi topların her biri m TL ye, siyah topların her biri s TL ye satılmaktadır. 4 kırmızı ve 2 mavi topa ödenen toplam para 5 siyah topa ödenen paraya eşit; 2 siyah ve 2 mavi topa ödenen toplam para 3 kırmızı topa ödenen paraya eşittir.Buna göre, 1 kırmızı ve 4 mavi topa ödenen toplam para kaç siyah topa ödenen paraya eşittir? Veya a + b toplamı kaçtır sorusunun sorulduğu bir çizgi üzerinde ve altında x, y, a, b ve bir takım sayılarının toplama, çıkarma bölme işaretleri ile ilişkilendirildiği karmakarışık denklem sorusu? Zaten bu sorulara cevap verebilseydiniz ÖSS de okuduğunuz okuldan daha iyi bir okulu kazanırdınız.

Bunun yanında bu tarz sınavlar için ödenen sınav ücretleridir. Bu sınav 40 YTL, ancak ÖSYM enteresan sınav ücretleri eklemeye devam ediyor. Bu yıl ALES sınavına başvuru hizmeti ücreti adı altında yeni bir tahsilat sistemi daha getirilmiş. ALES’ e başvurduysanız 40 YTL sınav ücreti, 2 YTL sınav başvuru evrakı ücreti (bu  bildiğimiz başvuru formu ve saman kağıttan hazırlanmış 5-10 sayfalık bir kılavuz ) ve 2 YTL Başvuru hizmeti ücreti (bu da doldurduğumuz formu teslim etmeye gittiğimizde, formu teslim alan memurun harcadığı enerjinin saniye/YTL cinsinden değeri olsa gerek ) alınıyor.

ALES kılavuzunda (ve sanırım tüm kılavuzlarda) ücretlerin yazıldığı sayfada dikdörtgen bir kutu içine alınan yazının ilk cümlesi  olarak BU KLAVUZDA YER ALAN BÜTÜN ÜCRETLERE KDV DAHİLDİR  yazmaktadır. ÖSYM KDV ödediği satışlarına karşılık bizlere makbuz vermemektedir. Madem KDV ödüyoruz bunun karşılığında bir makbuz verilmeli ki KDV ödediğimizden emin olalım. Diyeceksiniz ki yatırdığın banka dekontu bunun yerine geçmez mi? Cevap: hayır geçmez çünkü banka dekontu paranın yatırıldığına delildir. KDV miktarı, oranı yazılmamaktadır.

Peki ÖSYM kaç tane sınav yapmaktadır. Sadece 2007 yılında bakınız: 1- Türk Hava Kurumu Yabancı Dil Sınavı 2- Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavı (ÜDS) (Mart Dönemi) 3- Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (TUS) (Nisan Dönemi) 4- Türk Silahlı Kuvvetleri Askeri Liseler ile Bando Astsubay Hazırlama Okulu Giriş Sınavı (ALS) 5- Yabancı Uyruklu Öğrenci Seçme Sınavı (YÖS) 6- Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) (İlkbahar Dönemi) 7- Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve Akraba Toplulukları Sınavı (TCS) (Yurtdışı) 8- Jandarma Okullar Komutanlığı Uzman Jandarma Okulu Giriş Sınavı 9- Jandarma Astsubay Temel Kursuna Alınacak Öğrencileri Seçme Sınavı 10- Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (KPDS) (Mayıs Dönemi) 11- TODAİE Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı 12- Öğrenci Seçme Sınavı (ÖSS) 13- ÖSYS Yabancı Dil Sınavı (YDS) 14- Türk Cumhuriyetleri ile Türk ve Akraba Toplulukları Sınavı (TCS) 15- Yurtdışında Çalışanların Çocukları için Yükseköğretime Giriş Sınavı (YÇS)  16- Dikey Geçiş Sınavı (DGS) 17- Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı (TUS) (Eylül Dönemi) 18- YÖK Seviye Tespit Sınavı(1. Aşama) 19- Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavı (ÜDS) (Ekim Dönemi) 20- Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (KPDS) (Kasım Dönemi) 21- YÖK Seviye Tespit Sınavı(2. Aşama) 22- Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) (Güz Dönemi).

Peki bu sınavlar karşılığında alınan paraların sebebi nedir? Sınav masrafları… bir sınavın masrafı kişi başı ortalama 50 YTL’ ye ulaşıyor ve hemen sınava binlerce kişi giriyor. Peki bu toplam meblağın ulaştığı rakamın KDV si ne olabilir. Onu da artık okuyucuların matematik bilgisi ile genel kültürüne bırakıyorum. Çünkü ben kılavuzda ve bana makbuz verilmediği için  bu sınavlarda ne kadar KDV ödendiğini bilmiyorum. 12/03/2007 ( Not: Bu başlık ve içindeki bir takım cümlelerin esin kaynağı www.memurlar.net forumunda ay_sun nickli bir kişidir. kendisine verdiği özel izin nedeniyle teşekkürler).