Tuvalet kağıdının ruloya üstten mi yoksa alttan mı takılması gerektiği yıllardır tartışılıyor. 1891 yılında Amerikalı mucit Seth Wheeler tarafından alınan patent ise bu tartışmaya tarihi bir belgeyle yeni bir boyut kazandırdı. Patentte yer alan çizimde kağıdın rulonun üzerinden gelerek ön taraftan aşağı doğru sarktığı görülüyor.
135 YILLIK PATENTTE YÖN AÇIKÇA GÖRÜLÜYOR
Seth Wheeler'ın 1891 tarihli patentinin asıl amacı, tuvalet kağıdının hangi yönde asılması gerektiğini belirlemek değildi. Patentte, kağıdın rulodan ayrılması ve yaprakların daha kolay koparılmasını sağlayan teknik bir tasarım anlatılıyordu.
Ancak patentte bulunan çizim, yıllar sonra tuvalet kağıdının kullanım yönü tartışmasının önemli unsurlarından biri haline geldi. Çizimde kağıdın serbest ucunun rulonun arka tarafından duvara doğru değil, rulonun üzerinden geçirilerek ön taraftan aşağıya doğru sarktığı görülüyor.
Bu nedenle patent çizimi, tuvalet kağıdının "üstten asılması" yönteminin tarihsel kanıtlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Görgü ve nezaket uzmanı Jackie Vernon-Thompson'ın da aynı yöntemi tavsiye ettiği aktarılıyor. Vernon-Thompson, kağıdın üstten gelmesinin kullanım kolaylığı ve hijyen açısından daha uygun olduğunu savunuyor.
ÜSTTEN ASMA YÖNTEMİNDE HİJYEN DETAYI
Üstten asma yöntemini savunanların öne çıkardığı gerekçelerden biri, kağıdın duvardan daha uzak olması.
Kağıdın serbest ucu rulonun arka tarafından çıktığında kullanıcı, kağıdın ucunu bulmak için duvara veya rulonun başka bölümlerine daha fazla temas edebiliyor. Özellikle ortak kullanılan tuvaletlerde bu temasın azaltılmasının daha uygun olacağı belirtiliyor.
Bilimsel araştırmalar, tuvalet ve lavabo çevresindeki yüzeylerde mikroorganizmaların bulunabildiğini ve eller ile kağıt dispenserleri arasında çapraz bulaşmanın mümkün olduğunu gösteriyor. Kağıt havlu dispenserleri üzerinde yapılan bir araştırmada da kirlenmiş yüzeylerden temiz ellere bakteri aktarımı gözlendi.
Ancak mevcut araştırmalar, tuvalet kağıdının üstten veya alttan takılmasını doğrudan karşılaştırarak bir yöntemin kesin olarak daha güvenli olduğunu ortaya koymuyor.
KEDİ SAHİPLERİ NEDEN ALTTAN TAKIYOR?
Tuvalet kağıdının hangi yönde takılacağı konusunda kedi sahiplerinin tercihi ise farklı olabiliyor.
Kullanıcıların aktardığına göre kağıt üstten sarktığında kedilerin patileriyle ruloya müdahale etmesi, kağıdın kısa sürede tamamen çözülmesine neden olabiliyor.
Rulo ters çevrilerek kağıdın duvar tarafından gelecek şekilde yerleştirilmesi durumunda ise aynı hareketin çoğu zaman rulonun kendi ekseni etrafında dönmesine yol açtığı belirtiliyor. Reddit'teki farklı tartışmalarda da çok sayıda kedi sahibinin bu nedenle alttan takma yöntemini tercih ettiği görülüyor.
Benzer gerekçenin küçük çocukların bulunduğu evlerde de dile getirildiği aktarılıyor.
TARİHİ ÇİZİMDE TERCİH ÜSTTEN
Seth Wheeler'ın 1891 tarihli patent çiziminde tuvalet kağıdının serbest ucunun rulonun üzerinden gelerek ön taraftan aşağı sarktığı açıkça görülüyor.
Tarihi çizim, kullanım kolaylığı ve kağıdın duvarla temasının azaltılması gibi gerekçeler nedeniyle üstten asma yöntemini destekleyen önemli belgelerden biri olarak değerlendiriliyor.
Ancak bunun, bilimsel olarak kanıtlanmış tek doğru yöntem olduğu anlamına gelmediği belirtiliyor. Mevcut veriler daha çok tarihi tasarım, kullanım kolaylığı ve temasın azaltılması üzerinden üstten asma yöntemini destekliyor.
Kedi veya küçük çocuk bulunan evlerde ise tuvalet kağıdının hangi yönde takılacağına ilişkin tercih değişebiliyor.
